Cave of No 2 Sinkhole of Bába-völgy

Баба-вёльди 2-ші нөмірлі суағар үңгірі (Bába-völgyi 2. sz. víznyelő barlangja) — Венгрияның аса қорғалатын үңгірлерінің бірі. Ол Аггтелек ұлттық паркінің аумағында орналасқан. Аггтелек карсті мен Словак карстінің басқа үңгірлерімен бірге 1995 жылдан бері дүниежүзілік мұра тізіміне кіреді. Сёглигет селосының аса қорғалатын төрт үңгірінің бірі.

Сипаттама

Ол Алшо-хедь (Alsó-hegy) тауының оңтүстік бөлігінде орналасқан Баба-аңғарында (Bába-völgy), Сёглигет орталығынан солтүстікте, үш шақырым жерде, кішкентай жартас қабырғасының түбінде ашылады. Оның кіреберісі Баба-вёльди 1-ші нөмірлі суағар үңгірінің кіреберісінен шамамен 150 метр жерде, Ұлттық көк маршруттың (Országos Kéktúra) көк жолақты туристік жолына және қызыл жолақты туристік жолға жақын орналасқан. Туристік жолмен аңғар бойымен жоғары қарай жүргенде, туристік жолдан оң жақта орналасқан. Үңгірдің орнын жаңа басылымдағы туристік карталар белгілейді.

Оның кіреберісі мен ішкі бөлігі опырылмалы әрі тар. Онда көптеген тамшытас бар, мысалы, ұзындығы шамамен үш метр тамшытас туы мен биіктігі бір метрден асатын сталагмит. Көп жерде тек емексіп жорғалап қана өтуге болатын суағар үңгірі жоғарғы триас, хальштат әктасында түзілген. Аггтелек карсті аумағында дәл осы жерде бұл әктасты ең жақсы зерттеуге болады. Ол Борз-бұлағының (Borz-forrás) су жүйесінің бөлігі. Оған бару үшін Аггтелек ұлттық паркі басқармасының рұқсаты қажет. Үңгіршінің негізгі жабдығымен аралауға болады.

Үңгір әдебиетте Bába-völgyi 2. sz. víznyelőbarlang (Kordos 1984), Bába-völgyi 2. sz. víznyelő barlang (Neidenbach, Pusztay 2005), Bába-völgyi II.sz víznyelőbarlang (Vlk 2019), Bábavölgyi barlangrendszer (Kordos 1984), Bába-völgyi-cseppkőbarlang (Székely 2003), Bábavölgyi-cseppkőbarlang (Jakucs 1961), Bódvaszilasi-barlang (Csekő 1959), Bódvaszilasi-cseppkőbarlang (Dénes 1959), Bódvaszilasi cseppkőbarlang (Kordos 1984) және Szádvári 2. sz. víznyelő barlangja (Kordos 1984) атауларымен де кездеседі. 1993 жылы әдебиетте үңгір алғаш рет Bába-völgyi 2. sz. víznyelő barlangja деген атпен аталған.

Зерттеу тарихы

1957 жылы Кинижи үңгір зерттеу тобының мүшелері бір күндік қазба жұмысынан кейін үңгірге кіре алды. 1957 жылы Сентеш Дьёрдьтің жетекшілігімен үңгір өлшенді, өлшеу нәтижесі бойынша ол 108 м ұзындықта және 30 м тереңдікте. 1958 жылы Вёрёш Метеор үңгір зерттеу тобы мен Кинижи үңгір зерттеу тобының үңгіршілері суағар үңгірінің ұзындығын бірнеше метрге ұлғайтты. 1959 жылы Будапешт Вёрёш Метеор үңгір зерттеу тобы флуоресцеинді су бояуы арқылы үңгір мен Борз-бұлағының (кейінірек Lakatos-forrás деп аталған) және/немесе Баба-бұлағының (Bába-forrás, Dénes 1964) бір-бірімен байланысты екенін анықтады. Суағарда жоғалып кеткен боялған су 72 сағаттан кейін бұлақта пайда болды.

1962 жылы шыққан «A barlangok világa» атты кітапта Баба-вёльди 2-ші нөмірлі суағар үңгірі 120 м ұзындықта деп сипатталған. 1966 жылы Вёрёш Метеор үңгір зерттеу тобының мүшелері баба-аңғарлық суағарларда тексеру аралаулары мен шағын күтім жұмыстарын жүргізді. Берталан Кароли жазған, 1976 жылы аяқталған қолжазбада Бабавёльди үңгір жүйесінің басқа атаулары Bódvaszilasi cseppkőbarlang және Szádvári (Bábavölgyi) 2.sz. viznyelő barlangja екені айтылған. Сёглигетте, Алшо-хедьде, Баба-вёльди 1-ші нөмірлі суағар үңгірінен шығыста 180 м жерде, теңіз деңгейінен шамамен 335 м биіктікте Баба-вёльди 2-ші нөмірлі суағар үңгірі орналасқан. Баба-вёльди 2-ші нөмірлі суағар үңгірі 120 м ұзындықта және 30 м тереңдікте. Суағардың боялған суы Борз-бұлағында пайда болды (1965). Үңгірді сипаттайтын карточка екі әдеби еңбек негізінде жазылған.

Венгр карст және үңгір зерттеу қоғамының (Magyar Karszt- és Barlangkutató Társulat) 1982 жылғы Ұлттық жиналысында үңгір бір саяхат мақсаты болды. 1984 жылы шыққан «Magyarország barlangjai» (Венгрия үңгірлері) атты кітаптың ұлттық үңгірлер тізімінде Аггтелек карстіндегі үңгір Bába-völgyi 2. sz. víznyelőbarlang деген атпен, Bábavölgyi barlangrendszer, Bódvaszilasi cseppkőbarlang және Szádvári 2. sz. víznyelő barlangja атау нұсқаларымен көрсетілген. Тізіммен байланысты, Аггтелек карсті мен Бюкк тау жүйесінің үңгірлерінің географиялық орналасуын көрсететін 1:500 000 масштабтағы картада үңгірдің географиялық орналасуы көрінеді. 1992 жылы MAFC үңгір зерттеу тобының мүшелері үңгірді өлшеді, өлшеу нәтижесі бойынша ол 70 м ұзындықта және 22 м тереңдікте. 1993 жылы топ үңгірдің жоспар картасы мен ұзына бойы қима картасын жасады.

1993 жылдың 8 сәуірінен бастап қоршаған ортаны қорғау және аумақты дамыту министрінің 12/1993 (III. 31.) KTM қаулысына сәйкес, Аггтелек карсті аймағындағы Баба-вёльди 2-ші нөмірлі суағар үңгірі аса қорғалатын үңгір болып саналады. Ол геологиялық және гидрологиялық құндылықтары негізінде аса қорғалатын үңгір мәртебесін алды. 1993 жылдың наурыз-сәуір айларындағы MKBT бюллетенінде KTM Табиғат қорғау басқармасының Венгриядағы аса қорғалатын үңгірлер бейнеленген плакаттар сериясын шығаруды жоспарлағаны және бұл үшін слайд іздегені жарияланды. Аггтелек карстінің аса қорғалатын үңгірлері мен жақын болашақта аса қорғалатын мәртебе алатын үңгірлер туралы плакаттар дайындалу үстінде, олардың қатарында Баба-вёльди 2-ші нөмірлі суағар үңгірін бейнелейтін плакат та бар. Бұл үңгір де жұлдызшамен белгіленген, бұл көбіне осы үңгір туралы фотосурет іздеп жатқанын білдіреді. MKBT бюллетенінің 1994 жылғы мамыр-маусым санынан сатылымға шыққан Алшо-хедь картасында бұл үңгір көрсетілмегені белгілі болды.