Denevéres Cave

Denevéres-barlang — Дунай–Ipoly ұлттық паркінің аумағындағы Pilis тауында, Oszoly жотасында орналасқан үңгірлердің бірі, ол турист жол көрсеткіштерінде де сипатталған.

Сипаттамасы

Csobánka елді мекенінің шетінде, Oszoly-дағы Óra-fal-дан солтүстікке қарай орналасқан екінші үлкен жартас тобының солтүстік етегінде ені 1,2 м, биіктігі 1 м, күмбез тәрізді кіреберісі бар. Ол Pénzes-barlang-тан 325° бағытта 20 м жерде, 8 м төменде ашылады. Ішке қарай сәл көтерілетін үңгір күмбез тәрізді екі үлкен бөлмеден тұрады, олар аласа өтпе арқылы жалғасқан. Бірінші бөлменің төбесінен басталатын опырылған мұржа жер бетіне дейін жетеді. Жоғарғы триас дэхштейн әктасында түзілген жолда қазба сталактиттер, ал ішкі бөлмеде көптеген монтмильх байқалады. Дерлік толығымен бүтін сақталған үңгірде, атына сай, жарқанаттар кездеседі. Жабдықсыз-ақ, үңгір зерттеушісінің негізгі жабдығынсыз оңай аралауға болатын бұл үңгірді көру үшін рұқсат қажет емес.

Бұл үңгір алғаш рет 1974 жылы әдебиетте Denevéres-barlang деп аталды. Сондай-ақ ол әдебиетте Denevér-barlang (Nyerges 1996), Denevéres barlang (Kordos 1971), O.V. (Kordos 1971) және Órafaltól É-ra lévő 2.sz. barlang (Kordos 1971) деген атаулармен де кездеседі.

Зерттеу тарихы

1967 жылы жарық көрген "Pilis útikalauz" кітабында Oszoly жотасының Csobánka-ға қараған батыс беткейінде, орманмен қоршалған әктас жартастардың арасында бірнеше көзге түсе бермейтін қуыс бар екені айтылған. 1969 жылғы "Karszt- és Barlangkutatási Tájékoztató" басылымында жарияланған хабарлама бойынша, 1969 жылдың тамызында "Szpeleológia" үңгір зерттеу тобы Kevély тауларында ұйымдастырған лагерь кезінде Oszoly мен Oszoly беткейіндегі 8 үлкенді-кішілі қуыста бекітілген нүктелер орнатқан. 1969 жылы Dunai Sándor үңгірді бекітілген нүктелер мен кен компасы арқылы өлшеп шықты. Осы өлшеу негізінде Kordos László көлденең қимасы бар 1:100 масштабты жоспар картасы мен бойлық қима картасын құрастырып, сызды.

1969 жылы Wehovszky Erzsébet пен Welker Ádám үңгірді бекітілген нүктелер мен кен компасы арқылы өлшеп шықты. Осы өлшеу негізінде Wehovszky Erzsébet құрастырған, Kordos László сызған, екі көлденең қимасы бар 1:100 масштабты жоспар картасы мен жайылған бойлық қима картасы жасалды. 1970 жылдың 22 наурызында Kordos László қабырғалардан тамшылап аққан суды зерттеді. 1970 жылдың 10 сәуірінде Kordos László үңгірдің артқы бөлмесінде агар-агар пластинкасымен, қалыпты Петри табақшасымен, 10 минуттық экспозициямен бактериологиялық зерттеу жүргізді. 24 сағат бойы 25 °C температурада инкубациялаудан кейін 64 бактерия және 4 саңырауқұлақ колониясы пайда болды. 1970 жылы Kordos László мен Welker Péter үңгірдің климатын Ассман типті аспирациялық психрометрмен зерттеді.

"Szpeleológia" үңгір зерттеу тобының 1970 жылғы есебінде Denevéres barlang-тың басқа атаулары Órafaltól É-ra lévő 2.sz. barlang және O.V. (Szenthe 1969) екені жазылған. Ол Óra-fal-дан солтүстікке қарай орналасқан екінші үлкен жартас тобының солтүстік етегінде ашылады. Оның кіреберісі Csontos-barlang-тан шамамен 10 м төменде, Rózsalugas-átjáró-дан шамамен 8 м жоғарыда орналасқан. Үңгір күмбез тәрізді екі үлкен бөлмеден тұрады. Бірінші бөлменің төбесінде жарық бойымен пайда болған саңылау жер бетіне шығады. Сірә, ыстық су әсерінен пайда болған үңгір жоғарғы триас, ақ дэхштейн әктасында түзілген. Екі бөлменің де толтырмасы күйелі, сазды-шірінді. Ұзындығы 9 м, тереңдігі 3,5 м бұл үңгірдің артқы бөлмесі әрдайым дымқыл, ал бірінші бөлмесі тек қар еріген кезде ғана дымқыл болады. Үңгірді жабдықсыз аралауға болады. 1969 жылы Szenthe István оны алғаш атап өтті, 1969–1970 жылдары "Szpeleológia" үңгір зерттеу тобы үңгірді зерттеді, оны жергілікті тұрғындар жиірек аралайды. Есептің қосымшасына 1969 жылы жасалған карталар енгізілді.

1974 жылы шыққан "Pilis útikalauz" кітабында, Pilis тауы мен Вишеград тауларының үңгірлер тізімінде (19–20 беттер) Pilis тауы мен Вишеград тауларының үңгірлерінің арасында Oszoly үңгірлері мен Denevéres-barlang та бар екені айтылған. Pilis тауының үңгірлерін сипаттайтын бөлім бойынша, Csobánka үстінен көтерілетін Oszoly жартастарының арасында он сегіздей кішкентай үңгір бар. Оларды "Szpeleológia" үңгір зерттеу тобы жүйелі түрде карталап, зерттеген. Бұл кішкентай үңгірлердің көпшілігі онша көрікті емес, бірақ оларды атап өту қажет, себебі туристер, әсіресе жартасқа өрмелеушілер жиі баратын Oszoly жартас қабырғаларында және олардың маңында кейбіреулері түнеуге өте қолайлы орын болып табылады. Óra-fal-дан солтүстікке қарай көтерілетін екінші үлкен жартас тобының солтүстік етегінде, Csontos-barlang-тан шамамен 10 м төменде күмбез тәрізді екі үлкен бөлмеден тұратын, ұзындығы 9 м Denevéres-barlang-тың кіреберісі ашылады. Оның астында шамамен 6 м жерде бір өткел үңгірі бар.

1975 жылғы MKBT есебінде 1970 жылғы есептің үңгірге қатысты бөлігі оның қосымшасындағы карталармен бірге жарияланды. Құрастыруда оның атауы Denevéres-barlang. Басылымда Csúcs-hegy мен Oszoly үңгірлерінің географиялық орналасуы көрсетілген схема бар. Схемада Denevéres-barlang-тың географиялық орны да көрінеді.

Bertalan Károly жазған, 1976 жылы аяқталған қолжазбада Denevéres barlang Pilis тауындағы Kevély тобында, Pomáz-да орналасқаны жазылған. Оның кіреберісі Óra-fal-дан солтүстікке қарай орналасқан екінші үлкен жартас тобының солтүстік етегінде орналасқан. Кіреберіс Csontos-barlang-тан төмен қарай шамамен 10 м, Rózsalugas-átjáró-дан жоғары қарай шамамен 8 м жерде орналасқан. Күмбез тәрізді екі үлкен бөлмеден тұратын үңгірдің ұзындығы 9 м, тереңдігі 3,5 м. Бірінші бөлменің төбесінде жарық бойымен пайда болған, жер бетіне шығатын саңылау бар. Қолжазбаның үңгірге қатысты бөлігі 2 әдеби дереккөз негізінде жазылған.