Domini Cave

Домини үңгірі — Дунай–Ипой ұлттық паркындағы Помазда, Холдвилаг жырасында орналасқан үңгір.

Сипаттамасы

Ол Холдвилаг жырасындағы Домини бұлағынан шамамен 200 метр жоғарыда, аңғардың оң жағында орналасқан. Мұнда аңғар беткейі тік, құламалы және мол өсімдікпен, ағаштармен, бұталармен және өрмелегіш өсімдіктермен жабылған, сол себепті үңгірдің кең кірісі аңғар табанынан көрінбейді, тек аңғардың қарсы бетінен ғана көрінеді.

Жартас үзілісінің жанымен аңғар жиегіне дейін көтерілуге, содан кейін үңгірдің үстіне шығып, тік әрі жарықтармен кесілген андезит туфы жартастарынан үңгірге түсуге болады. Үңгірдің ені 6 метр, биіктігі 3,5 метр аузы, биіктігі шамамен 6 метр тік үзіліс үстінде, сол жаққа қараған. Аузынан кейін соған ұқсас қимасы бар, 6 метрге созылған жарық, күн көзі түсетін зал жалғасады. Осы залда жоғарыда аталған көп қоқыс пен қабырғалардағы графиттер бар. Залдан кейінгі бөлікті үзіліп түскен үлкен тас блоктары сол жақтағы тура бөлікке және оң жақтағы қисық жолға бөліп тұр. Екі ішкі жолдың да табанын борпылдақ тас қиқымы құрайды. Үңгірдің толық ұзындығы 15,9 метр, орташа биіктігі 2,8 метр.

Оның кірісіне жету үшін аса сақтық қажет, арқан бекітпесімен жеткен ұсынылады.

Қуыс жыныс жарығы бойымен ашылу және мұқалу нәтижесінде пайда болған. Залдан сынып түскен тас блоктарының жоқтығы, сірә, оларды бұрын адамдар лақтырып тастағанынан болуы мүмкін.

Зерттеу тарихы

Бұл — ежелден белгілі қуыс, мұны онда көп қоқыстың болуы және қабырғаларын бояу шашыратқышпен салынған графиттердің бүлдіріп тұрғаны да көрсетеді. Ол үңгір зерттеушілерінің назарына тек 1991 жылы, Будаи Корнель мен Эжиаш Дьёрдь тексергеннен кейін ғана түскен.

Эстерхаш Иштван жазған, 1993 жылы дайындалған «Венгрияның карсттанбаған үңгірлерінің тізілімі» атты қолжазбада Домини үңгірі Вишеград тауларында, 4900-нөмірлі кадастрлық аймақта, Помазда орналасқан деп жазылған. Андезитте пайда болған үңгірдің ұзындығы 10 м, биіктігі 2 м. Жинақта 1993 жылдың соңына дейін белгілі болған, Венгрияда карст жынысында емес пайда болған, құрылған 520 нысан (478 үңгір және 42 жасанды қуыс) тізілген. Венгрияда андезитте 178 үңгір, яғни жасанды түрде жасалып, үңгір деп аталған қуыс қалыптасқан. Вишеград тауларында карст жынысында емес 33 үңгір пайда болған.

1994 жылы жарық көрген «Lychnis. Вулкандық жыныстарда пайда болған үңгірлерді зерттеуге қатысты үзінділер» атты басылымға сәйкес, Венгриядағы вулкандық жыныста пайда болған үңгірлердің арасында 1994 жылдың жазындағы жағдай бойынша Домини үңгірі (Помаз) ұзындығы жағынан 43-орында тұрған. Үңгір андезитте қалыптасқан, ұзындығы 10 м, биіктігі 2 м. Венгрияда 489, ал Вишеград тауларында 33 үңгір карст жынысында емес орналасқан. Венгрияда андезитте 178 үңгір пайда болған. 1997 жылы Эстерхаш Иштван мен оның серіктері оны егжей-тегжейлі зерттеген.

2001 жылдың 12 қарашасында дайындалған «Венгрияның карсттанбаған үңгірлерінің әдебиеттер тізімі» атты қолжазбаның үңгір атаулары көрсеткішінде Домини үңгірі кездеседі. Көрсеткіште бұл үңгірге қатысты 5 әдеби еңбек тізілген. 364- және 366-тармақтарда аталмайды, ал 363- және 365-тармақтарда аталады. 2014 жылы «Karsztfejlődés» басылымында жарияланған зерттеуде Вишеград тауының ұзындығы бойынша 12-ші үңгірі — ұзындығы 15,9 м, биіктігі 3,5 м Домини үңгірі деп жазылған. Бивак жасауға қолайлы үңгірде қоқыс кездеседі. Помазда орналасқан Домини үңгірі Вишеград тауының 101 үңгірінің бірі болып табылады. Жарияланымға қоса берілген, Вишеград тауының ұзындығы 10 м-ден асатын үңгірлерінің орналасуын көрсететін сызбада бұл үңгірдің географиялық орны да көрінеді. Жоспар сызбасын Эстерхаш Иштван жасаған.