House-Museum of Uzeyir Hajibeyov

Үзейір Хажибеевтың үй-музейі (азербайжанша: Üzeyir Hacıbəyovun ev‑muzeyi) – Үзейір Хажибеев, азербайжан композиторы, музыковеды, публицисты, драматургі, ұстазы және қоғамдық қайраткері, заманауи Әзірбайжандың кәсіби музыкалық өнерінің және ұлттық операсының негізін қалаушының Шуша қаласындағы мұражайы.

Мұражай 1959 жылдан 1992 жылға дейін қызмет еткен. 1700 заттың ішінен тек 136-сы сақталған.

2020 жылғы 7 қарашада Азербайжан армиясының Шуша қаласын қайта иеленуінен кейін мұражайдың жөндеу жұмыстары басталды.

Тарихы және сипаттамасы

Үзейір Хажибеевтың (1948 жылғы 23 қараша) қайтыс болғаннан кейін, Әзірбайжан ССР Кеңесі Министрлер Кеңесі оның естелігін мәңгілікке сақтау туралы шешім қабылдады (1949 жылғы 16 ақпан). Қағиданың 4‑шы параграфында былай делінген:

Әзірбайжан ССР Кеңесі Министрлер Кеңесінің Өнер бөлімін Баку қаласындағы 75 Кецховели көшесінде және Шуша қаласында Хажибеевтың пәтер-музейін құруға нұсқау беру.

Композитордың балалық және жасөспірімдік кезеңін өткізген үйі 19‑шы ғасырда салынған. Үй-музей 1959 жылы Әзірбайжан Ғылым Академиясының, Әзірбайжан Тарих мұражайының, Мәдениет министрлігінің және Музыка қорының қолдауымен жұмысын бастады. Бастапқыда мұражай 4 бөлмеден тұрды. Одан кейін, 1985 жылы композитордың жүз жылдығына орай, мұражай кеңейтіліп, екі қабатты және бір қабатты бөліктері бар Ескерткіш үйге айналды. Мәдениет министрлігіне бағынышты ұйымдар, соның ішінде Әзірбайжан Тарих мұражайы, композиторға тиесілі бірнеше заттарды Хажибеевтің үй-музейіне берді. Мұражайға Хажибеевтің гипс статуясы да орнатылды. Мұражай 1992 жылы Шуша қаласын Арцахтың әскери күштері басып алғанға дейін жұмыс істеді. Одан кейін мұражай Баку қаласындағы Хажибеевтің үй-музейінде қызметін жалғастырды.

Шуша шайқасын, Әзірбайжан әскері жеңгеннен кейін, 2021 жылы Узейир Хажибеевтің үй-музейін қалпына келтіру жобасы бекітілді. Қазіргі уақытта жөндеу және реставрация жұмыстары жүргізілуде.

Экспозиция

Узейир Хажибеевтің өмірінің алғашқы жылдарына қатысты құнды материалдар - оның студенттік жылдары туралы экспонаттар, туыстары мен отбасы мүшелерінің фотосуреттері, алғашқы шығармаларының қолжазбалары, сондай-ақ композитордың іс-әрекеттерін көрсететін жеке заттар осы жерде ұсынылған. Екінші, үшінші және төртінші бөлмелерде Совет кезеңіндегі Хажибеевтің өмірі мен шығармашылығына қатысты экспонаттар көрсетілген. Композитордың статуясы екінші бөлмеге орнатылған.

Шуша қаласын армян әскери күштері басып алғанға дейін музейде шамамен 1700 экспонат болды. Қала басып алынғаннан кейін Шушадағы музейдің 136 экспонаты Бакуға, атап айтқанда Хажибеевтің үй-музейіне тасымалданды.