Kapu Mosque

Капу мешіті — Коньядағы 17 ғасырдағы Осман дәуіріне тиесілі тарихи мешіт. Ол қаладағы осман мешіттерінің ішіндегі ең үлкені болып саналады. Мерам орталық ауданының Саррафлар көшесінде орналасқан мешіттің меншігі Уақыф істері бас басқармасына тиесілі, ал өзі Мерам мүфтилігіне қарасты түрде жұмыс істейді.

Тарихы

Мешіт атауын Конья бекінісінің кіреберістерінің бірінің қасында салынғандықтан алған. Оны 1658 жылы Мәуләуия дәруіштер орденінің шейхтерінің бірі Пир Хусейін Челеби салдырған. 1811 жылы алғаш рет жөнделген мешіт 1867 жылғы өртте айналасындағы уақыф дүкендерімен бірге толығымен өртеніп кеткен. 1868 жылы қайта тұрғызылған мешіт бастапқы келбетінен толығымен айырылған.

Сәулеті

Қашалған тастан салынған мешіт классикалық осман мешіт сәулетінің үлгісін көрсетеді. Оның ішкі жабыны 8 кіші күмбезден тұрады. Михрабы тастан, мінбері ағаштан жасалған. Тәж есігінің үстінде 1868 жылғы соңғы жөндеуге қатысты жазба тас бар. Сондай-ақ шығыс пен батыс жағында да есіктері бар. Мешіттің кірер жолында 10 бағанаға тірелген соңғы жамағат орны орналасқан.

Коньяда іргетас-платформа үстіне тұрғызылған бірнеше үлгінің бірі болып табылатын бұл ескерткіш қашалған тастан салынған. Мешіт көлденең тіктөртбұрышты харим (басты ғибадат бөлмесі) және харимнің солтүстігінде орналасқан тоғыз доғалы соңғы жамағат орнынан тұрады. Астында дүкендер бар, үсті тегіс төбемен жабылған және он бағананың үшкір доғалармен бір-бірімен жалғасуынан құралған соңғы жамағат орнына тоғыз баспалдақты тас баспалдақ арқылы шығуға болады.

Ғимараттың қасбеттерінде төменгі және жоғарғы терезелер бар. Терезелердің саны қасбеттердің ерекшелігіне қарай өзгереді. Терезелер төменде де, жоғарыда да тіктөртбұрышты пішінде жасалған. Төменгі терезелер жоғарғыларынан үлкенірек етіп жасалған. Сонымен қатар төменгі терезелер бір мезгілде үшкір жеңіл доғалы болып, доға маңдайшалары кірпішпен қаланған. Кірпіш материалдан бөлек ғимараттың қасбеттерінде қашалған тас қолданылған, ал кейбір бөліктерде ежелгі ғимараттардан алынған (қайта пайдаланылған) материалдар да пайдаланылған.

Ғимаратқа үш бағыттан орналасқан бір-бір есіктен кіруге болады. Солтүстік қасбеттегі соңғы жамағат орнындағы кіреберіс шығыс пен батыстағы кіреберістерге қарағанда әдемірек жасалған. Қарапайым қалыптармен әрленген солтүстіктегі кіреберістің қаңқасы төбе деңгейіне дейін көтеріледі. Кіреберіс доғасының жоғарғы бөлігінде үш жолдан тұратын жазба тас орналасқан. Жалпақ доғалы саңылау арқылы харимге (басты ғибадат бөлмесіне) өтіледі. Харим көп бағаналы, соған сай көп бөлікті жайғасуға ие. Бағаналар бір-бірімен дөңгелек доғалармен жалғанған.

Бір-бірімен және қабырғалармен жалпақ доғалар арқылы жалғасқан 16 ағаш бағананың көтеріп тұрған жабын жүйесіне ие харим шамамен шаршы пішінді аумақты алып жатыр. Ағаш бағаналар мен сыртқы қабырғалар арасында қалған аймақтарда тегіс төбе, ал бағаналар арасында қалған аймақтарда күмбездер бар жабын жүйесі қолданылған. Күмбез етектерінде қалам жұмысымен жасалған өсімдік сипатты нақыштар бүкіл күмбез етегін айналдыра орналасып, күмбезге қарай көтеріледі.

Ғимараттың қарапайым тас михрабы 1998 жылғы реставрация кезінде жаңартылып, орнына бүгінгі кашин плитка михраб жасалған. Мешіттің оңтүстік қабырғасында екі терезенің арасында, сыртқы қабырғадан сәл алға шығарылған тіктөртбұрышты жақтаумен шектелген. Харимнің үстінде екінші қабат тәрізді «U» пішінді мінара орналасқан. Шығыс, батыс және солтүстік сыртқы қабырғаларға жалғасқан, тегіс төбемен жабылған аймақтардың астында орналасқан ағаш мінараға солтүстік-шығыс және солтүстік-батыс бұрыштарында орналасқан екі баспалдақ арқылы шығуға болады.

Мешіттің сыртқы қабырғалары терезе деңгейіне дейін кашин плиткамен қапталған. Терезе саңылауларының айналасы мен күмбезге өту элементтерінде, сондай-ақ күмбездерде қалың қалам жұмысы әшекейі көзге түседі. 1998 жылғы реставрацияда көп бөлігі жаңартылған қалам жұмыстары ақ сылақ үстіне ашық көк және қою көк түстермен орындалған.

Коньяда, Үкімет үйінің оңтүстігінде орналасқан және нақты атауы Ихяийе болған мешіт Конья бекінісінің Атпазары мен Теллі қақпалары арасында қалғандықтан осы атпен аталатын болған. Бүгінде пайдаланылып жатқан ғимарат дәл осы жерде салынған үшінші құрылыс болып табылады.