Kaşgari Murtaza Efendi Mosque

Кашгари Муртаза Эфенди мешіті Эйюпсұлтан ауданында орналасқан. Ол 18 ғасырға жатады. Мешіт салдырушысының атына байланысты «Муртеза Эфенди мешіті», ал бұрын осы жерде болған теккенің алғашқы шейхі Қашғарлық болғандықтан «Кяшгари мешіті» деп те аталады. Ол Эйюпсұлтаннан Пьер Лоти кафесіне баратын Идрискёшкю көшесі мен Хюсамефенди көшесінің арасында орналасқан. Оның екі жолға да ашылатын ауладан кіру есіктері бар. Мешіт пен текке 1744 жылы Түркістан тектес Йекчешм Ахмед Муртеза Эфендидің бастамасымен салына бастап, бір жылда аяқталған. Салдырушы Муртеза Эфенди 1747 жылы қайтыс болған. Оның қабірі жұбайымен бірге мешіттің алдындағы зиратта орналасқан. Мешіт пен оның қосымша ғимараттары ағаштан жасалған, ал мұнарасы қашалған тастан салынған. Мешіттің жанында мәрмәрден жасалған, жазусыз, шығыршықты құдық бар. Ғимараттар кешенінің Идрискёшкю көшесіне қараған жағында да, Хюсам Эфенди көшесіне қараған жағында да бір-бірден бұлақ бар. Осы жердегі теккенің алғашқы шейхі — зиратында ұлы Убейдулламен бірге жерленген Түркістандық Абдулла Нидайи. Абдулла Нидайи Эфендидің «Рисале-и Хаккыйе» атты еңбегі бар. Бұл еңбекті доктор Гюллер Нухоғлу зерттеп, «Абдулла Нидаи-йи Кашгари» атымен кітап етіп шығарған. Теккенің соңғы шейхі — Неджип Фазыл Кысакюректің де шейхі болған Абдулхаким Арвасидир. Мешіттің дәл жанындағы кесенесі бар Иса Гейланидің кейбір деректерде Абдулкадир Гейланидің ұрпақтарынан болғаны айтылады. 2014 жылы реставрацияланған мешіт 2018 жылы ғибадатқа ашылған. Кашгари Муртеза Эфенди мешітінің зиратында Джемал Паша (қайтыс болған жылы Х.1297/М.1880) мен Ахмет Биджан Паша сияқты дәуірдің маңызды мемлекет қайраткерлерінің қабірлері де бар. Ғимараттар кешені туралы доктор Нуран Четин «Гёнюл Сұлтандарының Қонақ Болған Теккесі — Кашгари Дергяхы» атты кітап жазып, оны 2018 жылы Эйюпсұлтан муниципалитеті жариялаған.