Khodzha Abdu-Derun Mausoleum

Abdidarun кешені Самарқан қамал қабырғасының шығыс жағында (ішінде, darun — іште) орналасқан ежелгі ғибадатхана. Түрлі ғимараттар пайда болып, 9‑шы ғасырда өмір сүрген Аллама Абд Мазиддиннің қабірі айналасындағы сәулет ғибадатханасына айналды. Ортасында ең үлкен ғимарат – зал (15‑шы ғасыр) ерекшеленеді. Оның фасады, күмбезі және қабырға безендірулері Ұлық Беғ дәуірінің сәулетінің өнімі екенін көрсетеді. Ғибадатхана мешіт ретінде қызмет еткен қоғамдық ғимарат. Залдың ішінде қасиетті адамның мавзолейі орналасқан. Жөндеуден кейін мавзолейдің бастапқы көрінісі өзгерді. Аула ортасындағы бұлаққа су көзі болғандықтан, оның суы қыста да, жазда да бір деңгейде сақталып, халық арасында емдік қасиеті бар деп есептелген. Аула айналасындағы бөлмелер мен батыс жағындағы мешіт 19‑шы ғасырға жатады. Мешіт безендірулерінде шеберлердің есімдері сақталған.

Тарих

Кешеннің атауы исламдық ғалым Абд-ал Мазиддинге (кейбір дереккөздерде Муиддин) қатысты, ол Хожа Абди ретінде белгілі. Ол Самарқандағы құрметті судьялардың бірі болды. Ол шамамен 861 жылы қайтыс болып, мұсылман дәстүріне сәйкес Самарқанның сыртқы қала қабырғасының оңтүстік-шығыс бөлігінде, сыртқы қала қабырғасына жақын бақшаға жерленді. Бұл бақша Хожа Абдидің жеке меншігі болған. Дереккөздер Абд ал Мазиддиннің шығу тегі туралы әртүрлі мәлімет береді. «Самария» кітабында Абу Тахирхожа оны Хожа Мұхаммед Яқубтың ұлы және Хожа Абу ибн Усманның немересі деп атайды. Сонымен қатар, ислам теологы Абу Хафса Нажмуддин Умар «Кандия» еңбегінде оның генеалогиясын халиф Утманға және Мұхаммедке байланыстырады.

"Darun" сөзі (Тәжік тілінен аударғанда – ішкі, яғни қала қабырғасынан ішке орналасқан) "Abdiberun Ensemble" (birun – сыртқы, яғни қала қабырғасынан сыртқа орналасқан) дегеннен өзгеше. Мавзолей ауданы 15 гектар.