Mui Mubarak medrese (Hazrat Imom mosque complex)

Мойи Муборак медресесі Ташкент хокімі Мирзо Ахмад қушбегі тарапынан 1856—1857 жылдары Ташкенттің Хазрати Имом ауданында, Минглар сулоласы билігі кезінде құрылған. Қазіргі таңда бұл нысанда халифа Усман (644-656) дәуірінде, яғни 644–648 жылдары шөп терісіне хижаз хатында жазылған Құран Карим (Усман Мұхафы) сақталады. Бұл Құранның ең сирек қолжазбаларының бірі болып саналады, ол XIV ғасырда Әмір Темір тарапынан Сүриядан әкелінген.

Тарихы

Мемлекеттік ескерткіш орнына салынған бастапқы нысан (XVI ғасыр) жарықтанып, пайдалануға жарамсыз болғандықтан, бұл медресе орнына жаңа бір медресе салынуы басталды. Ең бастысы, бұл медреседе пайғамбар Мұхаммедтің мойы (шаш талшықтары) сақталған деп сенеді. Жаңа медресенің құрылысы сол «Муборак мойы»ның сақталуына да қызмет еткен.

Мемлекеттік стилі

Медресе Шығыс сәулет дәстүрлерін өзінде жинақтаған, «Чор» стилінде, есіктері болса хотамкори стилінде салынған. Медресенің тарихы да, сәулет шешімі де өзіне тән болып, оның пештегісі түрлі-түсті, нақышты гүлдермен безендірілген. Нысанның сыртқы безендіруінде негізінен көк түс үстемдік етеді. Медресе төртбұрыш тәрізді, күмбезді болып, оның 13 бөлмесі бар. Сәулет нысанасының кіріс есігінің жоғарғы бөлігі түрлі гүлді көшірулік нақыштармен безендірілген. Безендірулердің екі шеткі бөлігінде гүлді нақыштар сызықталған болып, ол гүлден басқа нақыштар таралған. Сәулет нысанасына кіріс бөлігі де сәулет дәстүрлерін өзінде айқын көрсеткен болып, медресе ішіне нақышты түрде жасалған есіктерден кіледі. Есіктен кіргенде әлемге танымал «Мұхафы Усман» тақкурсы үстінде тұрады. Медресенің күмбез астындағы нақыштар негізінен жасыл, көк және алтын түстермен жасалған. Медресенің басқа бөлмелерінде түрлі көлемді және түрлі дәуірлерде көшірілген және басқа тілдерде басылған Құран нұсқалары сақталады. Медресе есіктері ағаш ою-өрнектің жарқын үлгісі болып табылады. Алғашында нысан білім беру орны ретінде қызмет еткен.

Қазіргі уақытта

Мемориалдық нысан Өзбекстан тәуелсіздікке жеткеннен кейін қайта жөнделді. Сонымен қатар, Ташкент қаласының 2200 жылдығы құрметіне қаладағы мемориалдық нысандар қатарына Мұйі Муборак медресесі де жөнделді. Мемориалдық нысанның айналасы көгалдандырылды. Медресе төбесіне жаңа күмбез орнатылды. Ганчкори безендірулерін Нодир Хошимов, Шарофуддин Зияуиддинов, Баходир Аширов сияқты шебіндер орындады. Құрылыс ЮНЕСКО ұйымының Әлемдік мұра тізіміне де енгізілген.