Mustafapaşa Cami-i Kebir

Мустафапаша Джами-и Кебир (Мустафапаша Ұлы мешіті) — Невшехир облысының Юргюп ауданындағы Мустафапаша кентінің орталығында орналасқан осман мешіті.

Ол Мехмет Шакир Паша медресесінің қарсысында орналасқан. Жергілікті таспен салынған ғимарат қиылған шатырмен жабылған. Оны 17 немесе 18 ғасырда салынған деп есептейді. Құрылыс жазба тасы немесе құжат болмағандықтан салыну мерзімі нақты белгісіз, алайда мешіттің үстінде салыну жылы 1601 деп көрсетілген.

Тарихы

Кенттегі Осман дәуірінен қалған үш мешіттің бірі болған Джами-и Кебир 19 ғасырдың басында ауылға су әкелуді қамтамасыз еткен, сол себепті 1920-жылдардың екінші жартысында ауылға есімі берілген Мустафа Пашаның атымен аталады. Мустафа Пашаның атының кентке берілуіне себеп болған қарапайым тас бұлақтың бұрын осы мешіттің астында орналасқаны және жөндеулермен бірге қазіргі орнына көшірілгені айтылады.

Нигде санжағы орталық кентінің Асар-ы Атика дәптерінің жазбасына сәйкес, мешітті Эль-Хадж Ибраһим атты біреу салдырған. Құжатта салыну мерзіміне қатысты жазба жоқ. Мешіттің құрылыс жазба тасы немесе құжаты болмағандықтан салыну мерзімі нақты белгісіз; оны 17 немесе 18 ғасырда салынған деп есептейді. Мешіттің үстінде салыну жылы 1601 деп көрсетілген, бірақ бұл анықтама ешбір дереккөзге негізделмеген.

Каппадокия аймағының мешіттерінде жиі кездесетіндей, ғимаратқа кейінірек жылытуы оңай кіші қысқы бөлме қосылған. Бұл бөлменің кейінірек кеңейтілгені, жіңішкелеу қабырғалы солтүстік бөлігінің осы кеңейту кезінде қосылғаны болжанады.

Сәулет ерекшеліктері

Мешіттің тіктөртбұрышты жоспарлы харимі михрабқа перпендикуляр екі нефтен тұрады. Оның кіреберісі шығыс қасбеттің солтүстік жиегінде орналасқан. Нефтердің үсті үшкір бесік тәрізді тоноздармен жабылған. Үшкір бесік тоноз жабынды құрылыстар осы аймаққа тән. Тоноздар үшкір доға түрінде қаланғаннан кейін екі доға арасына тегіс қашалған тастар қатарланып салынады. Мешіттің сырты бұрын тегіс топырақ төбелі болса, кейінірек қиылған шатырмен жабылған.

Ғимараттың оңтүстік және шығыс қасбетінде терең ойықты, тегіс жақтаулы екі-екіден терезе бар. Терезе саны аз болғандықтан бөлме қараңғырақ. Михраб қасбеттен сыртқа шығарылған. Михраб қуысы толығымен мукарнас (сталактитті) әшекеймен толтырылған. Михрабтың батысында классикалық түрдегі тас мінбер орналасқан. Харимнің солтүстігінде ғимаратқа кейінірек қосылған, ағаш құрылымды, бір-бірінен тәуелсіз екі галерея қабаты бар.

Харимнің шығысында кейінірек қосылған тіктөртбұрышты жоспарлы қысқы бөлме бар. Бұл бөлме оңтүстікте екі, шығыс пен солтүстікте бір-бір терезе арқылы жарықтандырылған.

Мешіттің екі мұнарасы бар. Харимнің оңтүстік-шығыс бұрышында аймақтағы мешіттерде жиі кездесетін қалқаншалы түрдегі мұнара орналасқан. Бұл мұнараның баспалдағы сырттан және ашық. Ал қысқы бөлменің солтүстігінде 1979 жылы халық тарапынан салдырылған классикалық түрдегі мұнара бар.