Tábor-hegyi Cave

Табор-теґі үңгірі Будай-теґі таулы аймақта доломитте қалыптасқан екінші ең ұзын үңгір. 2011 жылға дейін ең ұзын болып, Кирайляки-үңгірі табылғанға дейін. Венгрияның ерекше қорғалған үңгірлері арасында. Археологиялық тұрғыдан маңызды үңгір.

Сипаттамасы

Дуна-Иполь Ұлттық паркі, Будапешттің III ауданында, орманда, Табар-теґінің кілт, тас, шығыс жағалауында, теңіз деңгейінен 311 метр биіктікте орналасқан. Темір торлы кіреберіс алдында көрініс террасасы жасалған, одан Обуданы жақсы көруге болады.

Эрдо́йала жолында басталатын, жасыл Ω, яғни жасыл үңгір белгісі бар туристік жолмен ең оңай жетуге болады. Мұнда 137 нөмірлі автобуспен баруға болады. Эрдо́йала жолының 43-ші аялдамасында түсіп, аялдамадан сәл қайтып жүріп, бірінші белгіні көруге болады. Белгіні ұстанып үңгірге жетуге болады. Басқа мүмкіндік – Хармашатархей жолынан, онда Ұлттық Көкжолдың көк жол белгісі бар, Фенёгёндье қонақүйі жағынан оң жақтағы, жасыл крест белгісі бар жолға, оның аты Қара құм жол, түсіп өту. Жасыл крест белгісі бар туристік жолдан жасыл Ω белгісі бар жол тармақталады, сол арқылы да жетуге болады. Туристік карталар кіреберісін көрсетеді.

Отты тасты триас доломитте орналасқан көлбеу тектоникалық қабат бойымен қалыптасқан. Шрайер Ференцтің айтуынша, доломит тектоникалық жарықтардың қиылысында соншалықты ұсақталған, сонда ағып шығатын судың тотығу әсерімен жарықтар тас үңгіріне кеңейген.

Кірігу үшін Дуна-Иполь Ұлттық паркі Басқармасының рұқсаты қажет. Кірігу аймағы елеусіз және қоқысты, өйткені ол тұрғын аймаққа жақын орналасқан және оңай жетуге болады.

Бұлақ әдебиетінде Farkastoroki-barlang (Kordos 1984), Farkastoroki barlang (Páli 1954), Hármashatárhegyi-barlang (Kordos 1984), Hármashatárhegyi barlang (Bertalan 1976), Óbudai-barlang (Kordos 1984), Óbudai barlang (Kadić 1924), Táborhegyi-barlang (Pápa 1956), Táborhegyi barlang (Kadić 1921), Táborhegyi-sziklafülke (Láng 1958), Tábor-hegyi-sziklaüreg (Bertalan, Schőnviszky 1973–1974), Táborhegyi sziklaüreg (Kadić 1919) және Táborhegyi üreg (Barcza, Thirring 1920) атауларында кездеседі. 1976‑шы жылы алғаш рет әдебиетте Tábor-hegyi-barlang деп аталған.

1931‑ге дейін

Бұлақ туралы алғаш рет 1913‑ жылы Horusitzky Henrik табиғаттану журналына оқырманның сұранысы бойынша қысқаша сипаттама жазған. Сипаттамаға сәйкес, Óbudai барлығы Hármashatár тауының ең төменгі конусының жанындағы тау бүйірінде, аңғардан шамамен 80–100 метр биікте орналасқан және шамамен 20–25 метр ұзын. Кіреберісі үш‑төрт метр ені, екі‑үш метр биіктікте. Кіреберістен кейін алты‑сегіз метр ені, 10–11 метр биіктіктегі купол тәрізді зал бар, оған үстінен жарық түседі. Залдың соңы төмендеп, шамамен бір метр ені кішірейетін ылғалды өтіп барады. Содан кейін жер қайтадан деңгейге келеді, әрі қарай жүріп, қайта ашыққа бұрылып келеді. 1919 жылғы тамызда Kadić Ottokár Som Imréмен бірге тас үңгірді өлшеп, өлшеу негізінде Kadić Ottokár негіз жоспарының картасын, ұзындық срезінің картасын және көлденең срезінің картасын жасаған және салып шығарған. Bekey Imre Gábor Kadić Ottokárға бұлақтың орнын көрсетті.

1919 ж. Бараңқутатас (Barlangkutatás) басылымында және Кадич Оттокар (Kadić Ottokár) жазған есепте Паль-валги-бараң зерттеуінің аяқталуынан кейін 1919 ж. басқа Паль-валги және Будапешт облысындағы бараңдар, мысалы, Таборхеги (Táborhegyi) тас үңгірін зерттеу және өлшеу жүргізілгені айтылған. Бараңды өлшеуге Паннония Туристік Қауымдастығының Бараңқутатас бөлімінің мүшелері (Фрёлич Арпад, Багюра Янош, Жилек Анталь, Шом Имре, Рузитцка Гюла, Пюрнер Йожеф, Фрей Херман және басқалар) көмектесті. Бараңда зерттеу аяқталған.

Есептен сондай-ақ Обудай (Óbudai) зираттың үстіндегі Табор-те (Tábor) тауының кілтті жағалауында бараңның кірісі орналасқанын білуге болады. Тас үңгір кішкентай кіріс бөлмесінен, орташа алдындағы залдан, дәлізден және артқы үңгірден тұрады. Бараңның қасында тікелей бір жарық (hasadék) бар. Бараң және жарық өте жарылған доломитте пайда болған. Бараңды қазуға жарамсыз, өйткені оның ішінде тиісті мөлшерде толтыру жоқ. 1919 ж. Бараңқутатас (Barlangkutatás) ішіндегі Шольц Паль Корнель (Scholtz Pál Kornél) жазған есеп бойынша Кадич Оттокарды (Kadić Ottokár) Лочи Лайош (Lóczy Lajos) Будай-те (Budai) тауларындағы бараңдарды өлшеуге тапсырды. Бұл жұмыста Паннония Туристік Қауымдастығының Бараңқутатас бөлімшесі Кадич Оттокарға қолдау көрсетті. Қашықтағы бараңдардың арасында Таборхеги (Táborhegyi) тас үңгір де өлшенген.

1920‑жылы шыққан «Budapest Duna-jobbparti környéke» атты кітапта Тáборхеги үңгірдің тереңдейтін тас тобына тайып, тік және тас жолмен көтерілу туралы айтылған. Үңгірдің КӨК‑ге қарай бағытталған кіреберісі кішкентай бөлмеге апарады, оның артқы төменгі бөлігінде төмен тесіктен өтіп алдындағы залға жетуге болады. Алдындағы зал 5 м ұзындықтағы үңгір, ол оңға және солға кеңейіп, үсті жартылай құлаған тас блоктардан тұрады. Бұл үңгір НДН‑и бағытында төмен қарай еңілетін және 10 м ұзындықтағы жолға апарады. Соңына жақындап, тарылып, төмендеп жатқан жолдың артқы бөлігі оңға бұрылып, өте төмен тесіктен өтіп үңгірдің артқы бөлігіне жетеді, ол сәл жоғары қарай иіліп, КДК‑и бағытындағы түлкі үңірімен аяқталады. Тáборхеги үңгірдің қасында параллель орналасқан, 12 м ұзын және тар жарылыс бар, ол алдындағы залға қосылады. Үңгір және оның қасындағы жарылыс өте жарықшыл доломиттен құралған.