Uzbek Dervish Lodge

«Озбеклар такясы» (усмонли түрікше: اوزبكلر تكیه‌سی‎‎ (Özbekler Tekyesi); түрікше: Özbekler Tekkesi) — 1752‑жылы бухурлық Нақшбандиия тарикатының дарвештері Әхмед Яссауидің дәстүріне сәйкес Ускудаға тиесілі Султонтепа маһаласында салынған танымал такяхана. Бұл такяхана Түркия азаттық соғысы (Türk Kurtuluş Savaşı) кезеңінде Анадуға қару-жарақ пен басқа әскери көмек жіберу үшін ерекше орталық қызметін атқарып келеді. Қазіргі таңда Vakıflar Genel Müdürlüğü‑ге тиесілі бұл такяның мұражайға айналдыру мәселесі күн тәртібінде тұр. Такя Ускуда ауданындағы Султонтепа маһалына тиесілі Мұнир Эртеғүн көшесінің қазынашар аймағында орналасқан.

Усманлы дәуірі

Усманлы дәуірінде такяхана Орталық Азиядан қажылық мақсатында келген мұсылмандардың дәстүріне сәйкес алдымен Ыстанбулға келген зияратшылардың тұратын үш негізгі такяхананың бірі саналады. Оның бірінші иесі бухурлық Сайид Ходжи Абдулло афанды, соңғы шәкіртісі болса Наҗмедин афанды. Бұл такяханада өткізілетін ерекше әңгіме‑жинақтарға қаланың барлық сынып өкілдері шақырылған. Мекен мемлекет қорғауында алынған. Өзбеклер такясы өзінің соңғы күйін Сұлтан Абдулмеджид дәуіріндегі жөндеу жұмыстарынан кейін 1844‑жылы алған.

1878‑жылғы Усманлы‑Ресей соғысы соңында Румелиден қашып келген көптеген адамдар бұл жерде баспана тапқан. Такя маулви дарғолары сияқты баршаға ашық саналады. Қанділ және мұхаррамда оқылатын маулуд, зикр, сондай-ақ өзбек палауы, ұйғыр және чигатой тілдерінде оқылатын құдайлық мәтіндер мен эбру өнерінің шеберлері арқылы танымал.

Түркия азаттық соғысында атқарған орны

«Түркия азаттық соғысы» (Türk Kurtuluş Savaşı) жылдары Өзбеклер такясы маңызды әскери орталықтардың бірі болды. Ол ұлттық азаттық қозғалысының қолдаушысы болған зияткерлер мен сарбаздардың негізгі кездесу орнына айналған. Өзбеклер такясы өз құпия қызметін азаттық соғысының соңына дейін жалғастырды. Олардың арасында Исмет Инөнү, Халиде Эдип Адывар, Аднан Адывар, Юнус Нади, Мехмет Ақиф Эрсой сияқты Түркия тарихында өз орны бар тұлғалар дәл осы жерден Анадолаға көшкен. Сонымен қатар «Қаракөл қоғамының» мүшесі Шайх Ата афанды (кейінірек Мустафа Кемал Ататүрктің тапсырмасымен Энвер Пошоға кездесуге жіберілген) біршама уақыт Өзбеклер такясында жасырын жүріп, кейін Анадолаға көшкен. Қысқа мерзімде Бухара Халық Совет Республикасы (BXSR) басқарып отырған Усманхожа Полатхожаев такяханаға тиесілі қазынашарға жерленген еді.

Түркия Республикасы дәуірінде

Түркия Республикасы дәуірінде Өзбек тайқасы азаттық соғысында маңызды рөлі себепті 1925 жылы шығарған тайқахана және діни мекендер туралы заңнан кейін де жабылмайды және әдебиет және сөз жиналыстарының мекені ретінде қызмет етеді. Ұйымдар басқармасына тиесілі Өзбек тайқасы бүгін де мәдени орталық ретінде сақталып тұр.