Zincirli Mosque

Зинджирли мешіті (Zincirli Camii), немесе өзге атауы Қазаскер мешіті (Kazasker Camii) — Анкараның Алтындағ ауданында орналасқан тарихи мешіт.

Тарихы

Вақфнамасы немесе кітабесі жоқ болғандықтан ол туралы нақты мәліметтер жоқ Зинджирли мешітін 17 ғасырдың екінші жартысында сол кездегі шейх-ул-ислам Анкаралы Мехмет Емін эфенди (Ankaravi Mehmet Emin Efendi) салдырған деп есептейді. Мехмет эфенди 1685 жылы құрған вақфы арқылы Зинджирли мешітімен қатар Анкаралы Мехмед эфенди медресесін (Ankaravî Mehmed Efendi Medresesi), мектеп және Анкараның әртүрлі жерлерінде 25 бұлақ салдырған. Осы тұрғыдан оның құрған вақфы қаланың құрылысы мен қайта жандануында рөл атқарған ең маңызды ұйымдардың бірі болды. Алғаш рет 1879–1880 жылдар аралығында Анкара уәлиі Хуршит Паша (Hurşit Paşa) нұсқауымен жөнделген ғимарат Қорлар бас басқармасы жүргізген екінші үлкен жөндеуден 1937 жылы өтті.

Сәулеті

Тікбұрышты жоспарлы, күмбезсіз және бір мұнарамен салынған мешіттің үсті қыш жабылған шатырмен қапталған. Іргетасы тастан болатын ғимараттың дене қабырғалары кірпішпен қапталған және ағаш арқалықты (hatıllı). Бір ғана кіреберісі бар мешіттің есігі оңтүстік қасбетте орналасқан. Харимнің солтүстік-батыс бұрышындағы мұнара ғимараттың жалпы келбетімен үйлесіп, кесілген тас іргетасты және кірпіш денелі. Бастапқы күйінде Анкара тасы пайдаланылған. Көрінісі жағынан Хаджы Байрам мешітімен (Hacı Bayram Camii) ұқсастықтары бар.

Соңғы жамағат орны алдыңғы жағында және үш жағында бір-бірден үшкір аркамен бөлінген. Харимнің үсті қалам жұмысы әшекейлі ағаш төбемен жабылған. Оңтүстік қабырғадағы михраб төбеге дейін көтеріледі. Михрабы бес қырлы және тәж есік пішінді, ал минбары ағаштан күндекари әдісімен жасалған. Ғимараттың сыртқы қасбеттерінде басым болған кірпіш пен тас шеберлігі ішкі кеңістікте де жалғасып, ағаш бөлшектермен де сипаты қалыптасқан.

Минбар

Ішкі кеңістіктегі ағаш минбар, өзге Анкара мешіттеріндегідей, жаңғақ ағашынан жасалған және күндекари әдісімен қарапайым өңделген. Қалампыр, қызғалдақ, өрік гүлі және раушан өрнектері ойылған минбарда хаки, анар гүлі, қызыл және оксид сары сияқты түстер қолданылып, барлық мотивтер нақты түстерімен бейнеленген. Сонымен қатар табиғи өрнектермен қатар бұрышты және асимметриялық жұлдыздар, ромб тәрізді бөліктер сияқты геометриялық формалар да таңдалған. Минбар есігінде қолданылған әшекейлердің арасына дұғалар мен «Алла» жазулары жасырылған; жеке панельдерге кәлима-и тәухид (kelime-i tevhid) және «Я Мұхаммед» жазулары өңделген.

Михраб

Мешіттің михрабы гипстен жасалған. Үстіне өңделген румилер мен дұғалар алтын түсті майлы бояумен боялған; бояу әдістері арқасында үш өлшемді көрініс алынып, өрнектердің рельеф болып көрінуі қамтамасыз етілген. Жазу панельдерінде «әлиф» және «лам» сияқты тік әріптердің бір-біріне өте жақын жазылуы селжүк каллиграфия әдістерінің қолданылғанын және бұрынғы дәуірлерден қалған дәстүрлердің жалғастырылғанын көрсетеді. Алайда жүргізілген жөндеулер кезінде михрабтың жаңартылғаны және оның үстіндегі жазулардың едәуір өзгертілгені анықталған.