Achilleion

Ахиллейон (байыркы грекче: Ἀχίλλειον, романизация: Achilleion; латынча: Achilleum) — Анатолиянын Троада аймагынын түштүк-батышында жайгашкан байыркы грек шаары. Ал Сигейондон түштүктө болжол менен 8 км алыстыкта, Бешика Буну («бешик мүйүзү») деп аталган мүйүздүн үстүндө жайгашкан. Бешика Буну Түркиянын Чанаккале провинциясынын Эзине районундагы азыркы Йениькёй айылынан түштүктө 2 км алыстыкта жайгашкан. Классикалык антикалык доордо Ахиллестин мүрзөсү деп эсептелген жай бул жерден бир аз ичкерде, Бешиктепе деп аталган коргон-дөбөдө жайгашкан. Троададагы Ахиллейонду Смирна жанындагы Ахиллейон жана Танагра аймагындагы Ахиллейон менен чаташтырбоо керек.

Ахиллес жана Патроклдун мүрзөсү

Башка жагынан белгисиз болгон Ахиллейон полиси классикалык антикалык доордо эң көп Ахиллес менен байланышы боюнча белгилүү болгон, аттын өзү ал кишиден («Ахиллестин жайы») алынган. Кээ бир булактарга ылайык, б.з.ч. 334-жылы Илиондон өтүп баратканда Улуу Александр Ахиллестин мүрзөсүндө курмандык чалган. Бул окуя белгилүү болуп, б.з.ч. I кылымдын ортосунда саясатчы жана жазуучу Цицерон аны өзүнүн «Pro Archia Poeta» эмгегинде эскерет. Б.з. 216-жылы император Каракалла Парфияга каршы согушка бараткан жолунда Илиондон өтүп баратканда Александрга окшоп, коргон тегерегинде мүрзө оюндарын өткөрдү. Элипсинистик доордун аягында Ахиллейон отуруктуусу таштап кетилгенден кийин, жазуучулар мүрзөнү түндүктөгү жакынкы Сигейон менен байланыштыра баштаган.

Тарыхы

Ахиллейон жөнүндө биринчи эскерүү, б.з.ч. VI кылымдын башында Митилендин түндүктөгү Афина көзөмөлүндөгү Сигейонго каршы чабуулдарын жүргүзгөн бекем отуруктуу жай катары болгон. Ахиллейон мурда отурукташкан болгон-болбогону белгисиз, бирок керамикалык жазуулар да так ушул мезгилден баштала турганы, мунун болбогондугун көрсөтөт. Жакынкы казуу иштери отуруктуу жайдын дубалдары да б.з.ч. VI кылымдын биринчи жарымына таандык экенин аныктап, Геродот менен Страбондун анын келип чыгышы жөнүндөгү адабий маалыматтарын дагы ырастаган. Ахиллейон Афина Митилен козголоңун б.з.ч. 427-жылы токтотуп, Троададагы бардык «Актей» деп аталган шаарларды басып алганга чейин Митилендин көзөмөлүндө калган. Ахиллейон б.з.ч. 425/4 жана 422/1-жылдардагы Афина салым тизмелеринде кездешет, бул анын Делос союзуна кошулганын көрсөтөт. Бул аймактан табылган кээ бир коло тыйындарда жазылган AX (ACH) белгиси Ач(иллейон)го шилтеме кылынат деп эсептелет жана б.з.ч. болжол менен 350–300-жылдары шаар өзүнүн тыйынын сокмолотконун көрсөтөт. Падыша Лисимах өзүнүн бийлиги мезгилинде (б.з.ч. 306–281-жж.) Илионду Ахиллейон менен кошо көптөгөн тегерете жайгашкан коомчулуктар менен бириктирип, Ахиллейондун саясий көз карандысыздыгын иш жүзүндө токтоткон. Троададагы жакынкы шаардан чыккан Скепсистик Деметрийдин күбөлүгү, б.з.ч. II кылымдын ортосунда ушул жерде дагы Ахиллейон деп аталган кичинекей кыштак болгонун көрсөтөт. Ахиллейондон табылган эң акыркы керамикалык табылгалар дал ушул мезгилге таандык, бул жайдын көп узабай ээн калганын көрсөтөт.