Ak-Saray Palace

Ак-Сарай сарайы — Өзбекстандын Шахрисабз шаарындагы кыйратылган сарай жана тарыхый объект. Сарай Тимурийлер доорунун башында, 1380–1404-жылдары, Тимурдун бийлиги тушунда курулган. 2000-жылы сарай ЮНЕСКОнун Бүткүл дүйнөлүк мурас объектиси деп жарыяланган.

Тарых

Тимур ошол мезгилде Кеш деп аталган Шахрисабздын жанында туулган жана бул шаарды Самарканддын ордуна өз империясынын борбору кылгысы келген. Ошондуктан ал бул жерге күчтүү сарай курдурган. Чептин курулушу 1380-жылы башталып, Тимурдун өлүмүнөн бир аз мурда, 1404-жылга чейин 24 жыл созулган.

XVI кылымда Шахрисабз Ак-Сарай чеби менен бирге Бухаранын ханы II Абдулла хандын аскерлери тарабынан кыйратылган. Өзбекстан көзкарандысыздыкка ээ болгондон кийин, 1994–1998-жылдары консервация иштери жүргүзүлгөн. Сарайдын түпнуска ордунда бийик такада Тимурдун эбегейсиз айкели тургузулган.

Архитектура

Ак-Сарай сарайынын калдыктары Шахрисабздын тарыхый борборунун түндүгүндө, шаар дубалдарынын түндүк дарбазасынын жанындагы паркта жатат. Эң башкысы, аркасынын аралыгы 22 метр (72 фут) болгон мурдагы порталдын 38 метр (125 фут) бийиктиктеги пилондорунун калдыктары сакталып калган. Фасад охра түстөгү жана карарыңкы жана ачык көк глазурланган кирпичтердин чоң үлгүлөрү менен жасалгаланган. Бир жазуу тасмасында «Кудай Султандын күндөрүн узартсын» деген жазуу бар. Суу бассейни бар сарайдын аркадалуу негизги короосу туурасы 120–125 метр (394–410 фут), узундугу 240–250 метр (790–820 фут) болгон. Ал имараттар менен курчалган, алардын бири алты кабат бийиктикте болгон дешет. XVI кылымдагы кыйратуудан улам, башка кожолуктардын саны жана өлчөмү аныкталган эмес.