Anastasian Wall

Анастасий дубалы (байыркы грекче: Ἀναστάσειον Τεῖχος, Анастасейон Тейхос; түркчө: Anastasius Suru) же Фракиянын узун дубалдары (грекче: Μακρὰ Τείχη τῆς Θράκης, Макра Тейхе тес Тракес) же жөн эле Узун дубал (байыркы грекче: Μακρὸν τεῖχος; түркчө: Uzun Duvar) — Константинополдон батышка карай 64 километр алыстыкта жайгашкан, Чыгыш Рим империясы тарабынан 5-кылымдын аягында курулган, таш жана чым топурактан курулган байыркы чеп.

Курулушу

Баштапкыда узундугу болжол менен 56 километр болгон бул чеп Кара деңиз жээгиндеги Чаталжадагы Эвжик Ыскелесинен Фракия жарым аралы аркылуу, Силивриден (байыркы Селимбрия) батышка карай 6 километр алыстыктагы Мармара деңизинин жээгине чейин сунулган. Ал түндүктөн түштүккө карай, бүгүнкү күндөгү Каражакёй Меркез, Гюмюшпынар, Пынарджа, Курфаллы, Силиври, Фенер жана Алипаша, Силиври жерлери аркылуу өткөн. Дубалдын калдыктары Каражакёйдогу Гюмюшпынар кесилишинде, Ялыкёйдөгү Хисартепеде, Ихсаниедеги Пынарджада жана Курфаллы айылында көрүнөт. Дубал Чыгыш Рим империясынын борбору Константинополдун кошумча тышкы коргонуу системасынын бир бөлүгү болгон жана болжол менен 7-кылымга чейин колдонулган.

Дубал император I Анастасийдин (б.з. 491–518-жж. бийлик кылган) атынан аталган. Бирок, чептин 469-жылы I Леонундун (б.з. 457–474) тушунда жана 478-жылы Зенондун (б.з. 476–491) доорунда мурунтан эле болгонунун далилдери бар, ал эми аны Анастасий 507ден 512-жылга чейинки убакытта тейлеп, жаңылаган. Дубалдын калыңдыгы 3,3 метр, бийиктиги 5 метрден ашык болгон. Ал Константинополду батыштан гундардын, славяндардын жана болгарлардын басып кирүүсүнөн коргоо үчүн мунаралар, дарбазалар, чептер, орлор жана аскердик жол менен толук курулган. Дубалдын борбордук бөлүгүндө 250 метрге 300 метр өлчөмдөгү тик бурчтуу каструм (аскер лагери) болгон.

Натыйжалуулугу

Дубалдын натыйжалуулугу чектелген экени белгилүү, Константинополго чабуул жасаган ар түрдүү топтор аны көп жолу бузуп өткөн, себеби чептин узундугу аны чектелген гарнизон менен толук коргоону кыйындаткан, ошондой эле шашылыш курулгандыктан дубал жетиштүү бекем болгон эмес.

Дубал 7-кылымда аны кызматкерлер менен камсыз кылуу жана оңдоо кыйынчылыгынан улам таштап кеткенден кийин кыйрап калган. Кылымдар бою, анын жалпы узундугунун жарымынан көбүнүн ташы башка жергиликтүү курулуштарда кайра колдонулган. Ал эң жакшы түндүк бөлүктүн токойлуу аймагында сакталып калган.