Behram Pasha Mosque

Бехрам Паша мечити (түркчө: Behram Paşa Camii, курдча: Mizgefta Behram Paşa) — Түркиянын түштүк-чыгышындагы Диярбакыр шаарында жайгашкан, XVI кылымга таандык осмон мечити. Аны осмон губернатору Бехрам Паша курдурган.

Тарыхы

Мечитти жергиликтүү осмон губернатору Бехрам Паша курдурган. Ал Йемен менен Египеттин губернатору болуп кызмат өтөгөн Кара Шахин Мустафа Пашанын уулу болгон. Бехрам Пашанын Диярбакырдагы кызматынын даталары так белгисиз, бирок болжол менен 1564–65 жана 1567–68-жылдардын ортосунда болгон. Ал 1585-жылы каза болуп, Халепте коюлган. Курулуш болжол менен 1564–65-жылы башталып, 1572–73-жылы (хижрий 980) бүткөн, бул дата кире бериш дарбазасынын үстүндөгү арабча жазууда камтылган. Мечит, анын эки негизги өмүр баянынын биринде (Тухфету'л-ми'марийин) Синанга таандык кылынат, бирок экинчисинде (Тезкирету'л-эбние) андай эмес, бул Синандын анын долбоорундогу ролу чектелүү болуп, мүмкүн Стамбулда (осмон борбору) пландарды бекитип, аны башка архитекторго аткартканы мүмкүн экенин көрсөтөт. Курулушка көзөмөл жасаган архитектордун ким болгону белгисиз, бирок курулуштун сапатын эске алсак, ал жергиликтүү чебер болбосо, Стамбулдан жиберилген дагы бир императордук архитектор болгон болушу мүмкүн. Осмон дизайны менен бирге жергиликтүү белгилердин өзгөчө колдонулушу, архитектордун жергиликтүү усталар менен чеберлердин тобун иштеткенин да көрсөтөт.

Тышкы көрүнүшү

Сегиз бурчтуу суу фонтаны түндүк фасаддын борбордук дарбазасы менен тегиз келет. Фонтандын пирамида түрүндөгү чатырын кара жана ак түстү өрүлгөн борбордук бөлүктөргө ээ аралаш мамычалар көтөрүп турат. Мечиттин түндүк фасады кара жана ак таштын кезектешкен катмарларынан курулган. Эки кабаттуу портиктин беш күмбөзү бар. Тышкы портикти көтөрүп турган эки борбордук мамыча, фонтандын өрүлүшүнө жаңырган, кара жана ак таштын кезектешкен катмарларынын ортосунда жайгашкан өрүлгөн борбордук бөлүккө ээ. Портикти көтөрүп турган калган мамычалар ак мрамордон. Портиктин түндүк-батыш бурчунда бир гана мунара турат. Мечиттин өзү катмарсыз күмбөздүү куб формасында. Күмбөз, ар бир тарабында терезелери бар он алты капталдуу барабанда турат.

Ички көрүнүшү

Диаметри 15,9 метр (52 фут) болгон күмбөздү сегиз учтуу арка көтөрүп турат. Намаз залынын түбү чоң төрт бурчтуу көп түстүү сырдуу плиткалар менен кооздолгон. Алардын эки стилдеги төрт бурчтуу плиткалардан турган чеги бар. Бул плиткалар жергиликтүү түрдө, Диярбакырда жасалган деп эсептелет, бирок Изникте жасалгандарга окшош.

Мечиттин дизайны архитектура тарыхчылары тарабынан жогору бааланган. Годфри Гудвин 1971-жылы мындай деп жазган: «Чынында, бул кылдат жергиликтүү стилдин чегинде, пропорциялары сымал, кооздугу жагынан да облустук мечиттердин ханзадасы».