Şeyh Muhtar Mosque

Шейх Матар мечити же Шейх Мутаххар мечити (түрк. Şeyh Matar Camii, курд. Mizgefta Şêx Matar же Mizgefta Şêx Mutahar) Түркиянын Диярбакыр шаарындагы, төрт мамычага негизделген өзгөчө мунарасы менен белгилүү тарыхый мечит, ал «Төрт бутту мунара» (түрк. Dört Ayaklı Minare, курд. Minareya Çarling) деп аталат.

Мечит Диярбакырдын дубал менен тосулган тарыхый Сур районундагы Саваш кварталынын Йеникапы көчөсүндө жайгашкан. Мечит Шейх Матардын (Мутаххар) атын алган, анткени мечиттин 600 чарчы метр аянтын камтыган мүлкүндө шейхтин мүрзөсү бар деп эсептелет.

Мунарага бекитилген жазууга ылайык, мечитти Хажы Өмөрдүн уулу Хажы Хусейин 1500-жылы Ак Коюнлу сулутаны Касым хандын доорунда курган. Жергиликтүү калк аны «Касым Падышах мечити» деп да атайт. Ал Фонддор башкы башкармалыгынын менчигинде.

Мечит бир күмбөздүү, чарчы планга ээ курулуш, дубалдары таш жана кыш менен алмашып курулган. Ар бир тарапта үч терезе бар, алдыңкы жана арткы тараптарда экиден терезе бар, баары аркалуу. Кыбыла дубалындагы эки терезе таш менен жабылган. Анын жабык аянты 221 чарчы метр жана 500 ибадат кылуучуга чейин орун бере алат.

Чарчы призма формасындагы өз алдынча мунара төрт массивдүү таш мамычанын үстүнө курулган. «Diyarbakır Salnâmeleri» (Диярбакыр жылнаамалары) боюнча, мунара 906-жылы бекем жана бийик курулуш катары курулган, ал эми аймак исламдык элдер тарабынан басып алынгандан кийин жанына мечит курулуп, мунарага айландырылган деп жазылган. Бүгүнкү күндө жергиликтүү калк мунаранын негизиндеги төрт мамычаны суннит исламынын төрт негизги мазхабын — ханафи, ханбали, малики жана шафии мазхабдарын — символдоштурат деп чечмелешет.

Мечит 1960-жылы Фонддор башкы башкармалыгы тарабынан реставрациядан өткөн.