Boralday

Боралдай (казакча: Боралдай) — Казакстандын Алматы шаарында жайгашкан, эрте Темир доорго таандык жана сак элине байланыштуу коргон некрополу. Боралдай айылынын түштүк-чыгыш четинде жайгашкан бул орун Чоң Алматы дарыясынын сол жээгинде 430 гектар аянтка жайылган 47 коргондон турат.

Орун 1990-жылы табылып, 2010-жылы корголуучу эстелик деп жарыяланган. Орунду музейге айландыруу пландары бар.

Комплекс биринчи жолу археолог Агеева тарабынан 1956-жылы илимий жактан сыпатталып, катталган.

"Боралдай сак коргондору" археологиялык паркы

2006-жылдын 28-мартында коргондор жайгашкан аймак Алматы музейинин карамагына өткөрүлүп берилди, бул жерде "Боралдай сак коргондору" археологиялык паркы деп аталган уникалдуу ачык асман астындагы музей түзүлмөкчү болду, ал археологиялык парк жана "Көчмөн казак элинин архитектурасы жана турмуш эстеликтери" этнопаркын камтышы керек эле.

2016-жылы Алматы музейлер бирикмесинин илимий катчысы М.М.Нурпеисов өнүгүүнүн негизги багыты экопарк идеясы экенин белгиледи. Айланасында кичине бадалдар болушу, ал эми коргондордун өзү жайгашкан парктын борбордук бөлүгүндө пейзаж мүмкүн болушунча сакталышы пландаштырылган.

2017-жылдын 27-майында паркта көчмөндөр маданиятынын фестивали өткөрүлдү, анда коноктор Таксай 1 коргонунан табылган "Сармат абышы" дин кызматчысынын сөөгүн, алтын зер буюмдарды жана сак маданиятынын заттарын көрүшкөн. Коноктор ошондой эле паркты көрктөндүрүү субботнигине катышкан.

Некрополь

Некрополь 430 гектар аянтты камтыйт жана б.з.ч. V–III кылымдарга таандык сак доорунун 47 коргонун өз ичине алат. Некрополь түштүк-түндүк жана түштүк-батыш–түндүк-чыгыш багыттарында чынжыр түрүндө жайгашкан. Көрүстөн 3 чакырым узундукта жана 800 метр кеңдикте. Некрополдун борборунда жайгашкан эң чоң коргондун бийиктиги 14 метр, диаметри 100 метр. Ошондой эле бийиктиги 5–6 метр, диаметри 60–80 метр болгон бир нече коргон бар. Орточо коргондордун бийиктиги 3 метр, диаметри 30–40 метр, кичине коргондордун бийиктиги 1–1,5 метр, диаметри 10–20 метр. Аймактагы кургак климат шарттары сөөктөрдү, анын ичинде адамдын сөөктөрүн, кийимин жана ар кандай буюмдарды сактап, мумиялап калган. Аттарга арналган коргон аймагы да табылган.

Эстелик статусу

2010-жылдын 10-ноябрында Алматынын жергиликтүү мааниге ээ тарыхый-маданий эстеликтеринин жаңы мамлекеттик тизмеси бекитилди, бул менен бир учурда ушул маселе боюнча мурунку бардык чечимдер жараксыз деп табылды. Бул токтомдо Боролдай коргондорунун жергиликтүү мааниге ээ эстелик статусу сакталган. Коргоо зоналарынын чек аралары 2014-жылы бекитилген.