Haji Badal Mosque

Хаджи Бадал мечити (азербайжанча: Hacı Bədəl; арабча: مسجد حاجي بادال (باسكال)) — Азербайжандагы «Баскал» мамлекеттик тарыхый-маданий коругунда жайгашкан мечит жана тарыхый архитектуралык эстелик. 1854-жылы бүткөрүлгөн мечит Азербайжан Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2001-жылдын 2-августундагы №132 чечими менен жергиликтүү мааниге ээ кыймылсыз тарыхый-маданий эстеликтердин тизмесине кирген.

Тарыхы

Хаджи Бадал мечити 1854-жылы Баскал конушунун Демирчибазар кварталында курулган. Мечитти Хаджи Бадал Машади ага оглу каржылаган. Баскалдын Гошабулак кварталынан чыккан Хаджи Бадал мечитти өз кызы Сетаренин урматына курдурган. Курулуш иштерин курулушчулар Аллахи жана Машади Саттар көзөмөлдөшкөн.

Мечиттин короосунда Имам Жафар ас-Садиктин (ага салам болсун) тукуму болгон Сейид Умбюльбанунун сөөгү жашырылган мавзолей да бар. Мавзолейдин кире беришиндеги жазуу Сейид Умбюльбанунун 1855–1898-жылдары жашаганын жана мавзолейге коюлганын көрсөтөт.

Азербайжанда советтик басып алуудан кийин, динге каршы расмий күрөш 1928-жылы башталган. Ошол жылдын декабрь айында Азербайжан Коммунисттик партиясынын Борбордук Комитети көптөгөн мечиттерди, чиркөөлөрдү жана синагогаларды агартуу максаттарында клубдардын балансына өткөрүп берген. 1917-жылы Азербайжанда 3000 мечит болсо, бул сан 1927-жылы 1700гө, 1928-жылы 1369га, ал эми 1933-жылы бар болгону 17ге чейин кыскарган. Хаджи Бадал мечити да бул мезгилде ибадат үчүн жабылган. Баштапкыда имаратта токуу станоктору орнотулуп, ал жибек устаканасы катары иштеген. Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин, имарат Айыл керектөөчүлөр коомунун кампасы катары колдонулган. 1985-жылы мечитте чоң калыбына келтирүү иштери жүргүзүлгөн. Чирип бараткан шып, мечиттин полу жана короонун таш каптамасы жаңыртылган. 1989-жылы мечитти да камтыган аймакта «Баскал» мамлекеттик тарыхый-маданий коругу уюштурулган.

Азербайжан 1991-жылы кайрадан көз карандысыздыгын калыбына келтиргенден кийин, мечит ибадат үчүн кайрадан ачылган. Ал Азербайжан Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2001-жылдын 2-августундагы №132 чечими менен жергиликтүү мааниге ээ кыймылсыз тарыхый-маданий эстеликтердин тизмесине кирген.

Архитектурасы

Мечиттин шыбы жыгачтан, полу таштан жасалган. Чатыры темир табак менен капталган. Мечиттин ичинде эки аркалуу жана алты тик бурчтук терезе бар. Намаз залы эки бөлүккө бөлүнгөн: бири аялдар, бири эркектер үчүн. Аялдар бөлүгү башкы залдагы жыгач балкондо жайгашкан. Намаз залы 200 адамды кабыл алат. Минбар жыгачтан жасалган. Михраб Баскал каллиграфтары тарабынан ар кандай үлгүлөр менен кооздолгон. Михрабда ошондой эле «Али» деген ат көгүчкөн сүрөтүндө араб арибинде бир нече жолу жазылган. Бул жазуу күзгү эффекти менен айкалышып, «Мухаммад» деген атты түзөт. Мечиттин бир күмбөзү жана бир мунарасы бар. Күмбөздүн бийиктиги 4 метр (13 фут).