Sheikh Mohammad mosque

Шейх Мухаммад мечити (азербайжанча: Şeyx Məhəmməd Məscidi) — Азербайжандын Исмайыллы районундагы Баскал мамлекеттик тарыхый-маданий коругунда жайгашкан мурдагы мечит жана тарыхый архитектуралык эстелик. 1531-жылы бүткөрүлгөн мурдагы мечит жарым-жартылай калыбына келтирилген.

Жалпы маалымат

Шейх Мухаммад мечити 1531-жылы сопу дервиш Алинин уулу Пир Мухаммаддын буйругу менен курулган. Мечит Баскалдын Келекуче кварталында жайгашкан. Мечиттин короосунда мадраса иштеген.

Азербайжанды советтик басып алуудан кийин, 1928-жылы дин каршы расмий кампания башталган. Ошол жылдын декабрь айында Азербайжан Коммунисттик партиясынын Борбордук Комитети көптөгөн мечиттерди, чиркөөлөрдү жана синагогаларды агартуу максаттарында клубдардын балансына өткөрүп берген. 1917-жылы Азербайжанда 3000 мечит болсо, бул сан 1927-жылы 1700гө, 1928-жылы 1369га, ал эми 1933-жылы 17ге чейин кыскарган.

Шейх Мухаммад мечити бул мезгилде ибадат үчүн жабылган. Мечиттин короосундагы болжол менен жыйырма таш жазуу талкаланган, ал эми эгиз мунаралар бузулган. Мечиттин имараты клуб катары кайра ылайыкташтырылган. 1975-жылы имарат электр тутумундагы кыска туташуудан чыккан өрттүн натыйжасында толугу менен талкаланган.

1980-жылдары жергиликтүү калк мечитте калыбына келтирүү иштерин жүргүзгөн. Бул иштер учурунда алар мечиттин жанына отургузулган Пир Чинар жөнүндө жазууну тапкан. Жазууда Пир Чинарды 1568-жылы Шейх Сафайи отургузганы белгиленген. 1989-жылы мечитти да камтыган аймакта Баскал мамлекеттик тарыхый-маданий коругу уюштурулган.

Археологиялык казуу иштери

2019-жылы, Азербайжан Республикасынын Мамлекеттик туризм агенттигинин өтүнүчү боюнча, профессор, доктор Гафар Джабиев жетектеген Азербайжан Улуттук Илимдер Академиясынын Археология жана этнография институтунун экспедициясы Шейх Мухаммад мечитинин ичинде жана короосунда археологиялык изилдөөлөрдү жүргүзгөн. Мурдагы мечиттин ичинде, Ширваншахтар мезгилиндеги ислам архитектурасынын стилинде курулган, андан кичине төрт бурчтук мечиттин калдыктары табылган. Казуу иштери учурунда бир нече жазуу да табылган.