Hirami Ahmed Pasha Mosque

Хирами Ахмет Паша мечити (түркчө: Hırami Ahmet Paşa Mescidi) — османдыктар тарабынан мечитке айландырылган мурдагы Чыгыш Ортодокс чиркөөсү. Константинополдо ыйык Чөмүлдүрүүчү Иоаннга арналган 36 чиркөөнүн бири болгон бул кичи чиркөө ошол эле аттагы монастырдын бир бөлүгү болгон. Анын толук аты — Күмбөздөгү Алдын Ала Кабарлоочу Ыйык Иоанн (грекче: Ἃγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος ἐν τῷ Τρούλλῳ, Hagios Ioannis ho Prodromos en tō Trullō). Бул Константинополдо сакталып калган эң кичине византия чиркөөсү болуп саналат жана эч качан илимий изилденген эмес.

Жайгашкан жери

Курулма Стамбулда, Фатих районунда, дубал курчаган шаардын эң консервативдүү (ислам мааниси боюнча) аймактарынын бири болгон Чаршамба тегерегинде жайгашкан. Ал Колтутчу көчөсүндө, кичине аянтта, жаңы курулмалар менен курчалган, Паммакаристос комплексинен түштүктө 400 метрден (1300 фут) азыраак аралыкта турат.

Тарых

Бул чиркөө жөнүндө 1453-жылы Константинополь басып алынганга чейин эч нерсе белгисиз. "Труллос" (латынча trullus, италиянча trullo, күмбөз) аталышы, кыязы, ошол тегеректе мурда турган күмбөздүү сарайдан алынган. Курулуш стили бинанын XII кылымга таандык экенин көрсөтөт.

1454–1456-жылдары Патриархат Ыйык Элчилер чиркөөсүнөн Паммакаристос чиркөөсүнө көчүрүлгөндө, Патриарх Геннадий Паммакаристос монастырында жашаган айрым эне кыздарды Труллостун кичи аялдар монастырына жайгаштырган, бул монастырь дал ошол окуяга байланыштуу негизделген болуш мүмкүн. XVI кылымдын аягында, султан Мурат III бийлик кылган мезгилде, мурда Йеничерилердин агасы болгон Хирами Ахмет Паша Паммакаристос чиркөөсүн мечитке айландырган. Ал ошондой эле ыйык Иоанн чиркөөсүн мечитке айландырып, монастырды жаап, эне кыздарды кууп чыгарган. Бул окуя, кыязы, 1587 же 1588-жыл (Паммакаристостун мечитке айландырылган жылы) менен анын каза болгон жылы, 1598-жылдын аралыгында болгон. Кичи бина XX кылымдын башында урап калган абалда болгон. Ал кылдаттык менен калыбына келтирилип, 1961-жылы ислам ибадатына кайра ачылган.

Архитектура

Курулма кыш жана таштан жасалган кладка менен курулган. Ал үстүнө күмбөз коюлган "чарчы ичиндеги крест" планына ээ, үч бөлүккө бөлүнгөн бема жана нартекси бар. Нартексти кошкондо анын узундугу болгону 15 метр (49 фут). Крестин түндүк жана түштүк канаттары цилиндрдик күмбөздөр менен жабылган, ал эми ички бөлмө үч терезелүү топтомдор аркылуу жарык алат. Капителдери бар төрт мамыч күмбөздү көтөрүп турган сегиз кырлуу барабанды кармап турат. Үч апсида жарым тегерек түрүндө. Борбордук апсида тышка чыгып турат жана капителдери бар эки мамыч менен үч бөлүккө бөлүнгөн чоң терезе менен ачылат. Диаконикон мечиттин михрабы катары кайра колдонулган. Протезис цилиндрдик күмбөз менен жабылган. Мечиттин минаресы жок.

Калыбына келтирилгенге чейин курулма абдан начар абалда болгон: нартекс дээрлик толугу менен урап калган, мамычтар жоголгон, ал эми сурөттөр араң көрүнгөн. Жоголгон төрт мамычтын ордуна теги белгисиз болгон байыркы мамычтар коюлган. Бул курулма эч качан системалуу изилдөөнүн предмети болгон эмес.