Kok Tobe

Көктөбе (казакча: Көктөбе, орусча: Коктобе) же Коктюбе (орусча: Коктюбе) — Казакстандын эң чоң шаары жана мурунку борбору Алматыдагы дөбө. Деңиз деңгээлинен 1100 метр бийиктикте жайгашкан бул дөбө шаардын символу жана негизги көрүнүктүү жерлеринин бири катары эсептелет.

Дөбөнүн үстүндө Көк Төбе эс алуу аймагы жайгашкан, анда аттракциондор, ресторандар жана карап туруу аянтчалары бар. Дөбөгө автомобиль жолу же Көктөбе канат жолу аркылуу жетүүгө болот, шаардык терминал «Казакстан» мейманканасынын жанында жайгашкан. Дөбөнүн этегинде бийиктиги 372 метр болгон Алматы мунарасы турат, ал шаардын көпчүлүк бөлүгүнөн көрүнүп турат.

Тарых

1960-жылдарга чейин Көктөбе дөбөсү Веригина (орусча: Веригина) деп аталган. Советтик доордон мурун бул дөбө шаар тургундарынын сүйүктүү жыйын өткөрүүчү жери болгон. Жайында ал жерде 1-май майрамдары өткөрүлсө, кышында дөбө шаңга тебүү жана чана менен сырганоо үчүн популярдуу болгон. Верный шаарынын соодагерлери дөбөнү «Көк дөбө» деп аташкан, бул аталыш орто кылымдардан бери сакталып калган деп эсептелет.

1960-жылдардын башында Казак ССРинин Байланыш министрлиги бүткүл өлкөгө кызмат кыла турган телекөрсөтүү мунарасын куруу долбоорун баштаган. 1975-жылга карата жаңы Алматы мунарасынын пландары бекитилген. Максат — Казакстандын бардык аймагын камтый ала турган жана ошону менен бирге шаардын маанилүү нышанына айлана турган радиоуяткыч курулуш тургузуу болгон.

Инженерлер Көктөбе дөбөсүн анын бийиктигине байланыштуу тандашкан (деңиз деңгээлинен 1130 метр, шаардан болжол менен 200 метр бийик). Бул бийиктик мунара үчүн эң ыңгайлуу камтууну камсыз кылган. Долбоор Москванын Борбордук криогеника илимий-изилдөө институту менен биргеликте иштелип чыккан, долбоордун архитекторлору Н.Г. Терзиев, А.Н. Савченко жана Н.К. Акимов болушкан. Курулуш бюджети СССР Мамлекеттик пландаштыруу комитети тарабынан бөлүнгөн 600 миллион рублди түзгөн.

Курулуш учурундагы башкы кыйынчылыктардын бири — бул аймактагы бошураак топурак болгон. Бул көйгөйдү чечүү үчүн мунара массасын азайтуу максатында металл фермалар жана алюминий каптоо менен курулган. Мунаранын бетон негизи 60 метр бийиктикте, салмагы 45 000 тонна (жалпы долбоордук салмагы 50 000 тонна). Мунаранын ичинде алюминий плиталар менен капталган металл фермалардан турган тор түзүмү бар, ал эми валга эки лифт орнотулган.

Мунараны куруу иштери 1978-жылы топуракты тыгыздоо жана тегиздөөдөн башталган. Андан кийин 19 метр тереңдиктеги фундамент орду казылып, суу өтпөстүк үчүн негиздин астына асфальт төшөлгөн. Курулуш аяктаганда мунаранын бийиктиги 372 метрге жеткен, антенна мачтасы дагы 114 метрге узарган. Мунара алгач алты телеканал жана төрт радиоканал аркылуу берүү берип, 199 калктуу конушту камтыган.

2001-жылы мунара реконструкциядан өткөн, жаңыртуудан кийин ал 14 телеканал жана 14 радиоканал аркылуу берүү бере баштаган. 2004-жылдын жазында катуу жамгырлар жер бетинде жаракалардын пайда болушуна жана топурактын жуулушуна алып келип, жанындагы турак аймактарга көчкү коркунучун туудурган. Ошол мезгилдеги мэр Заманбек Нуркадилов аймакты коомчулук үчүн жапкан.

2004-жылдын жайында Көктөбенин капталын бекемдөө боюнча иштер башталган. Чокудагы мыйзамсыз курулган имараттар, негизинен кафелер, алынып салынган. Топуракты бекемдөө үчүн курулуш бригадалары 24 метрге чейинки тереңдикте 395 кудук бургулап, бетон менен бекемдешкен. Канат жолу жана карап туруу аянтчалары да калыбына келтирилген.

2006-жылы дөбө Көк Төбе паркы деген эс алуу жана көңүл ачуу борбору менен кайрадан ачылган. Паркта алма формасындагы «Каалоолор фонтаны», балдар аянтчалары, тоо тебелетүү дубалы, обзор дөңгөлөгү, аркан паркы жана башка көптөгөн аттракциондор бар.