Muhammad Amin Inoq Madrasa

Мухаммад Амин Инок медресеси — Өзбекстан Республикасынын Хорезм облусунун Хива шаарындагы архитектуралык эстелик. Медресе XVIII кылымга (1785-жыл) таандык жана учурда «Ичан-Кала» кыштагындагы Заргарлар көчөсү, 34-үйдө жайгашкан. Ал Мухаммад Амин инок тарабынан курулган жана Ичан-Каланын борборунда өзгөчө көрүнгөн.

Мухаммад Амин инок медресеси Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетинин 2019-жылдын 4-октябрындагы токтому менен Кыймылсыз маданий мурас объектилеринин улуттук реестрине кирип, мамлекеттин корголуусуна алынган. Учурда ал «Ичан-Кала» мамлекеттик музей-коругунун оперативдик башкаруу укугунун негизинде мамлекеттик мүлк катары эсептелет.

Тарыхы жана архитектуралык стили

Бул медресе 1785-жылы, Конгырот династиясынын санжырасы боюнча Хиванын биринчи ханы болгон Мухаммад Амин инок тарабынан курулган. Уламыштарга ылайык, бул медресенин атайын бөлмөлөрүнүн биринде Мухаммад Амин инок жана анын уулу коюлган.

1935-жылы Хиванын бир нече тарыхый имараты бузулган, ошол мезгилде иштеген усталардын айтымында, медресенин ичинде эки көр табылган. Көрлөрдөгү сөөктөр жакшы сакталган жана алар табыттын ичинде кошумча тери менен ороолгон. Медреседе 20дан ашык хужра бар, анын алдыңкы тарабы кире беришинен эки кабаттуу жана жогору чыгуу үчүн эки тарапта атайын тепкичтери бар.

Тарыхый медресенин алдында XIX кылымдын башында Фозилбий мечити да курулган (Фозилбий Мухаммад Амин инок бийлик кылган мезгилде Хива хандыгынын аскер күчтөрүнүн башкы командачысы, Амир ал-умаро болгон, анын жылдык маяны 500 тилла түзгөн, бул имарат азыр бузулган). Медресе калыбына келтирилип, анын ички бетинин жогорку бөлүгү бетон мамылар менен бекемделип, сыланган, бул азыркылык менен тарыхты бир учурда чагылдырууга жардам берди.

Медресенин негизги фасады аянтка карай багытталган. Короого (25,4x24 м) түштүк порталдан үч күмбөздүү портал аркылуу кирилет. Короонун тегерегинде бир кабаттуу хужралар жана бири-бирине каршы жайгашкан 2 веранда бар. Короонун кыйылган бурчтарынан хужраларга кирүү үчүн ийри өтмөктөр бар. Портал Орто Азия архитектурасына мүнөздүү болбогон стилде жасалган. Анын күмбөздөрү боштуктар менен бириктирилген. Батыш тараптагысы көлөмү боюнча чоңураак жана веранда катары кызмат кылат. Ал мечиттин күмбөздүү залына алып барат. Порталдын 2 канатында бир кабаттуу, 2 катардагы хужралар жана мунаралар, бурчтарда окуу бөлмөсү жана мечит бар.

Учурда Мухаммад Амин инок медресеси никени каттоо үйү болуп кызмат кылат.