Nardaran Fortress

Нардаран чеби (азербайжанча: Nardaran qalası, персче: قلعه نارداران) — Бакунун Сабунчу районундагы Нардаран айылында жайгашкан тарыхый-архитектуралык эстелик. Чеп Азербайжан Республикасынын Маданият жана Туризм министрлиги тарабынан дүйнөлүк маанидеги эстелик катары катталган. 2001-жылы Нардаран чеби Каспий деңизинин башка коргонуу курулмалары менен бирге ЮНЕСКОнун алдын ала тизмесине кошулган.

Нардаран чеби Ширваншахтар мезгилинде курулган жана чарчы формадагы короону курчаган чеп дубалдарынан жана короонун ортосунда жайгашкан цилиндр формасындагы мунарадан турат. Чептин курулушунда жергиликтүү таш колдонулган.

Тарыхы

Чептин мунарасынын фасадындагы эки жазуу курулманын хиджра боюнча 700-жылы (1301-ж.) архитектор Махмуд ибн Сад (же Махмуд ибн Саид) тарабынан курулганын көрсөтөт.

Мунарага кирүү эшигинин үстүндө, экинчи кабаттын бийиктигинде жайгашкан чоң жазуу төмөнкүдөй:

Биринчисинин бир аз үстүндө, чыгыш тарапта жайгашкан кичине жазуу төмөнкүдөй: «Сааддын уулу Махмуддун эмгеги».

Бул архитектор ошондой эле Баку булуңундагы Биби-Хейбат мечитин жана 1300-жылы курулган, жазуусунда дагы архитектордун аты бар Ичеришехердеги Молла Ахмед мечитин долбоорлоп, курган.

Бул үч эстелик архитектордун өзгөчө талантын, чеп курулуштарынын өзгөчөлүктөрү жөнүндө терең билимин жана көркөм фантазиясын далилдейт.

Архитектуралык өзгөчөлүктөрү

Нардаран чеби чарчы формадагы короону курчаган чеп дубалдарынан жана короонун ортосунда жайгашкан цилиндр формасындагы мунарадан турат. Короону курчаган дубалдар 6 метр бийиктикте жана төрт тарабынан бастиондуу мунаралар менен бекемделген. Короодогу борбордук мунара 12,5 метр бийиктикте. Чептин курулушунда жергиликтүү таш колдонулган.

Цилиндр формасы, таш күмбөздөр менен бүткөрүлгөн үч кабатка бөлүнүшү, экинчи кабаттын көтөрүлгөн кире беришинин жана башка белгилердин негизинде Нардаран чебинин борбордук мунарасы Тегерек Мардакан чебинин борбордук мунарасына окшош. Бул окшоштуктарга карабастан, Нардаран чебинин донжонунун да өзгөчө белгилери бар: мисалы, башка Абшерон чептеринен айырмаланып, Нардаран донжонунун дубалдары жогору көтөрүлгөн сайын ички тарапка ийилбейт, тик формасын сактайт. Мындан тышкары, Тегерек Мардакан чебинин донжонунун консолдорунан айырмаланып, Нардаран чебинин донжону кооздук элементтерсиз, жөнөкөй кыркылган таштардан курулган.