Omar Efendi mosque

Омар Эфенди мечити (азербайжанча: Ömər Əfəndi məscidi; арабча: مسجد عمر أفندي (شاكي)) — Азербайжандын Шеки шаарында жайгашкан, мурдагы мечит жана XIX кылымга таандык маданий-тарыхый-архитектуралык эстелик.

Мурдагы мечит жана учурдагы эстелик Хан сарайы менен бирге 2019-жылы тизмеге киргизилген, 120 гектар аянттагы ЮНЕСКОнун Дүйнөлүк мурас объектиси болгон Шекинин тарыхый борборунун аймагында жайгашкан.

Тарыхы

XIX кылымда курулган Омар Эфенди мечити өзүнүн баштапкы келбетин сактап калган. Советтик басып алуудан кийин мечиттин бинасы кампа катары колдонулган. 1950-жылдан кийин мечит кайрадан иштей баштаган. 1986-жылы табигый кырсыктан улам мечит күйгөн. 1987-жылы Шекинин Жума мечитинин имамы Хажы Селим Эфендинин демилгеси менен, ошондой эле жергиликтүү тургундардын кайрымдуулугунун жардамы менен мечит калыбына келтирилип, реставрациядан өткөн.

Шекидеги Омар Эфенди мечитинин диний жамааты Азербайжан Республикасынын диний бирикмелер менен иштөө боюнча Мамлекеттик комитети тарабынан расмий каттоодон өткөн.

2001-жылдан бери Шеки шаарынын тарыхый бөлүгү ЮНЕСКОнун Дүйнөлүк мурас тизмесине талапкер катары тандалган. 2019-жылдын 7-июлунда «Шекинин тарыхый борбору Хан сарайы менен бирге» ЮНЕСКОнун Дүйнөлүк мурас тизмесине киргизилди. Бул чечим Баку конгресс борборунда өткөн ЮНЕСКОнун Дүйнөлүк мурас комитетинин 43-отурумунда кабыл алынган. Шеки шаарынын тарыхый борборунда жайгашкан Омар Эфенди мечити да дүйнөлүк мурас объектисине кирет.

Сыпатталышы жана архитектурасы

Омар Эфенди мечити тик бурчтук формага ээ. Фасаддагы кыштан жасалган карниз, ошондой эле бир аз чыгыңкы ичке түр-түспөлдөр менен кооздолгон терезелердин ортосундагы дубалдар анын архитектуралык келбетин толуктайт.

Мечиттин аянты 105 м² (1130 кв.фут), ага жанаша жер тилкесинин аянты 525 м² (5650 кв.фут). Мечиттин курулушунда таш-кум жана бышырылган кыш сыяктуу жергиликтүү курулуш материалдары колдонулган. Чатыры темир барактар менен жабылган, кабат жана шыптар жыгачтан жасалган.

Мечиттин кире беришинин алдында ачык балкон бар. Ибадат кылуучулар мечиттин короосунда жайгашкан бассейнде даарат алышат, андан кийин кенен жана жарык бөлмөгө намаз окуганы киришет. Негизги намаз бөлмөсүндө 14 терезе бар. Негизги намаз бөлмөсүнүн алдында дагы чоңураак, жалпы аянты 80 м² (860 кв.фут) болгон намаз бөлмөсү бар, анын 45и аялдарга бөлүнгөн, калганы коридор катары колдонулат.

Мечиттин минбары жыгачтан жасалган жана кол менен жасалган кооз оюмдар менен кооздолгон. Гүл оюмдары менен кооздолгон михрабтын бийиктиги 3 м (9,8 фут).

Мечиттин 14 м (46 фут) бийиктиктеги минарасы да бышырылган кыштан курулган жана тоголок формага ээ. Мечиттин негизги комплексинин бир бөлүгү болгон минаранын кыш түр-түспөлдөрү чебер кышчынын чеберчилигин баса белгилейт.