Ozan mosque, Ganja

Озан мечити (азербайжанча: Ozan Məscidi; арабча: مسجد أوزان (كنجه)) — Азербайжандын Ганжа шаарында жайгашкан мечит жана тарыхый архитектуралык эстелик.

1884-жылы курулган мечит, 2001-жылдын 2-августунда Азербайжан Республикасынын Министрлер Кабинетинин 132-санжыраагы токтому менен жергиликтүү мааниге ээ кыймылсыз тарыхый жана маданий эстеликтердин тизмесине кирген.

Жалпы маалымат

Озан мечити 1884-жылы Ганжа шаарында Озан кварталынын тургундарынын каражатына курулган. Бирок, кире бериштин үстүндөгү доңгодогу жазуу курулуш датасын 1786-жыл деп көрсөтөт. Имараттын жалпы аянты 358 м², пайдалануучу аянты 224 м². Мечиттин негизги бөлүгү күмбөз менен жабылган чарчы формадагы намаз залы. Капталдарда эки жардамчы бөлмө бар.

"Молла Насреддин" журналынын 1907-жылдагы 12-санында, Озан кварталынын тургундарынын жардамы менен мечиттин оңдоп-куруусу үчүн 1906-жылы 2000 манат чогултулганы билдирилген. 1920-жылы, Ганжа көтөрүлүшү учурунда, мечиттин бир бөлүгү шаарды курчоого алган большевиктердин замбирек атышынан бузулган. Мунун сырткары, көтөрүлүштү басуу учурунда, мечитке жашынган тургундар анын ичинде тирилей өрттөлгөн. Ганжадан чыккан аскер учкучусу жана эмигрант Мамед Алтунбай мечитте болгон окуялардын жеке күбөсү болгон. Ал бул тууралуу 1989-жылы Анкарада жарыяланган китебинде жазган. Китебинде ал мындай белгилейт:

Озан мечитинин борборунда, отко оролгон жүздөгон адамдардын көмүрлөнгөн сөөктөрү коркунучтуу көрүнүштү жараткан... Тирилей өрттөлгөн айыпсыз адамдардын кан жана майы көмүрлөнгөн эшиктин алдынан агып чыгып жатты. Сөөктөрдүн арасында, толугу менен өрттөлбөгөн, бирок карарып калган жүздөр, колдор, буттар жана чач эшүүлөр бар болуп, бул трагедиянын укмуштуудай коркунучун дагы күчөтүп турду. Көчөнүн экинчи учунда беш же алты армян аккордеон чертип жатышты.

Азербайжанды советтер басып алгандан кийин, 1928-жылы динге каршы расмий кампания башталган. Ошол жылдын декабрында, Азербайжан Коммунисттик Партиясынын Борбордук Комитети көптөгон мечит, чиркөө жана синагогаларды агартуу максатында клубдардын балансына өткөрүп берген. 1917-жылы Азербайжанда 3000 мечит болгон болсо, бул сан 1927-жылы 1700гe, 1928-жылы 1369гa, ал эми 1933-жылга чейин болгону 17гe чейин азайган. Озан мечити бул мезгилде ибадат кылуу үчүн жабылган. Имарат адегенде сокурлар үчүн устакана катары, андан кийин бакалдык дукону катары колдонулган. 1979-жылы мечиттин имараты калыбына келтирилген. Анын ички дубалдарына сүрөтчү Рустам Хусейнгулиев тарабынан сүрөттөр тартылган. Имаратта Низами эстелик музейи жана китеп дукону жайгашкан.

Азербайжан өз көз карандысыздыгын кайра алгандан кийин, мечит 2001-жылдын 2-августунда Азербайжан Республикасынын Министрлер Кабинетинин 132-санжыраагы токтому менен жергиликтүү мааниге ээ кыймылсыз тарыхый жана маданий эстеликтердин тизмесине кирген.

Азыркы учурда мечитте китепкана иштейт.