Ganja Fortress

Гянжа чеби (азербайжанча: Gəncə qalası, персче: قلعه گنجه) — Азербайжандын Гянжа шаарындагы чеп. Чептин дубалдарынын калдыктарын шаардын эң эски парки Хан багынын аймагынан жана шаарга кире бериштен, Гянжа дарыясынын боюнан көрүүгө болот.

Тарыхы

Кавказдагы түрк армиясын жетектеген Фархад паша Султан III Мурадтын буйругу менен Сафавийлер башкарган Гянжага жөнөгөн. Гянжа 1588-жылы 1-сентябрда басып алынган. Гянжаны алгандан кийин, 1588-жылы 3-сентябрда паша шаардан 7–8 км алыстыкта чеп курууга буйрук берген. Болжол менен кырк күндөн кийин узундугу 2,3 км, бийиктиги 6 м, дубалдарынын калыңдыгы 1,8 м болгон чеп курулган. Ал тегиз жерде, Гянжа дарыясынын сол жээгинде курулган. 16-кылымда Гянжа чеп тарабынан төрт бөлүккө бөлүнгөн: тышкы шаар, Шахристан, Ичгала жана Наринкала.

1868-жылы Гянжа Кавказдын аймактык борборуна айлангандан кийин, шаардын жаңы генералдык планы архитектор Игнатий Кшишталович тарабынан даярдалган. 1873-жылы II Александр бул планды бекиткенден кийин, чептин дубалдары бузулуп, европалык стилдеги кварталдар курулган. Учурда Гянжа чебинин абдан кичинекей бөлүгү — Ширалибей мунарасы гана сакталган. 2007-жылы чептин дубалы реставрацияланган.

Архитектуралык өзгөчөлүктөрү

Чепти курганда, Гянжанын кээ бир кварталдары чептин дубалдарынын тышында калтырылган. Ал бирдей эмес көп бурчтуу формада курулган. Чептин курулушунда чопо-лай, кобблестон (жумур таш) жана Гянжанын салттуу архитектурасы болгон күйдүрүлгөн кызыл кыш колдонулган. Ошондуктан анын түштүк-батыш, түндүк-батыш жана түндүк-чыгыш дубалдары бекем болгон. Жалпы узундугу 13,7 км, бийиктиги 12 м болгон. Дубал боюнча 200–500 метр аралыкта жалпы 30 коргонуу мунарасы курулган.

Чеп дубалдарынын белгилүү бир бийиктигинде бойница жана күзөт мунаралары курулган. Алар душманга кол салуу үчүн маанилуу болгон. Ошол жерлерден жергиликтүү жоокерлер кол салып жаткан душмандарга кайнаган май жана майлоочу материал төгүп турушкан.