Palazzo del Provveditore

Palazzo del Provveditore, көбүнчө Венеция сарайы деп аталат, Фамагустадагы падышалык сарай болгон, аны баштапкыда Кипрдин Лузиньян падышалары курдурган. Кийинчерээк ал өзгөртүлүп, Венеция бийлиги мезгилинде башкаруучунун расмий резиденциясы катары колдонулган. Сарайдын борбордук бөлүктөрү толугу менен кыйратылган, андан бою улуу фасады менен арткы короонун дубалдары гана сакталып калган.

Тарыхы

Лузиньян падышалары Фамагустаны Никосиядан тышкары экинчи жашаган жайы катары колдонгон. Сарай биринчи жолу курулган так жыл белгисиз бойдон калат, бирок көпчүлүк булактар генуялык чиновник Ламберто ди Самбучетонун маалыматына таянып, 1300-1302-жылдарды кабыл алышат, ал бул курулмага карата "Кипр падышасынын сарайы" (латынча: domini regis Cipri) терминин колдонгон. Курулушка жооптуу падыша дагы белгисиз. Камилл Энларт II Генрихти сунуштаган.

Венециялыктар сарайды, шаардын дубалдарын жана башка коомдук жайларды олуттуу жаңыртышкан. Сарайдын алдыңкы жана арткы бети толугу менен өзгөртүлгөн. Архитектуралык жактан готика элементтери италиялык Ренессанс архитектурасы менен алмаштырылган. Бул XVI кылымда болгон, ал эми Селтон менен Хазард берген так даталар 1552-1554-жылдар.

Көпчүлүк булактар борбордук бөлүктөр 1571-жылы Фамагуста курчоосу учурунда кыйратылган деп эсептешет, бирок 1571-жылдагы осмон булактарында сарайдын сыпаттамаларында эч кандай кыйроо тууралуу эскерилбейт. Осмон бийлиги мезгилинде сарайдын курулмалары аскер казармасы, түрмө жана аскер көнүгүүлөрүн өткөрүүчү жай катары колдонулуп, бул имараттын шаар түзүмүндөгү маанисин жоготууга алып келген. Бул мезгилде эч кандай калыбына келтирүү иштери жүргүзүлгөнүнүн белгиси жок. Британия бийлиги мезгилинде имарат бир нече убакыт түрмө жана полиция штаб-квартирасы катары колдонулган. XX кылымдын ортосунда, калган курулмалар бошотулуп, бир бөлүгү Намык Кемал Зынданы музейине айландырылган, ал эми короо аскер жабдууларын көргөзмөгө коюу үчүн колдонулган. Азыркы учурда короодо кээ бир заманбап замбиректер, замбирек октору жана "чоң гранит мамынын бөлүктөрү" көргөзмөгө коюлган.

Архитектурасы

Сарай Кипрдеги Ренессанс архитектурасынын сейрек үлгүсү болуп саналат. Сакталган бөлүктөрү — үч аркасы жана ортоңку аркасында герб бар алдыңкы фасад, анын түштүк-чыгышына кошулган "кол" аталган курулма, чапел жана короонун так артындагы L-формалуу дубал. Алдыңкы арка Саламистен алынган материалдан жасалган: мамылар да, таштар да ошол жерден алынган.

Фасаддын артында ага параллель жүрүп, ага салыштырмалуу бир топ жөнөкөй болгон бир нече аркалар жайгашкан. Булар баштапкы Лузиньян сарайынын калдыктары болушу мүмкүн деп сунушталган. Кошулган "колдо" короого караган, түрмө же курал-жарак дүкөнү катары колдонулган кичине бөлмөлөр, биринчи кабатта көчөдөн кирүүгө болгон дүкөндөр, Байыркы заттар башкармалыгы колдонгон осмон мезгилинин курулмасы жана XX кылымдын ортосунда курулган айрым курулмалар жайгашкан. Айрым дүкөндөрдөгү крест формасындагы күмбөздөр жана метрден калың дубалдар бул курулмаларда Венеция бийлигинен мурдагы элементтердин бар экенин көрсөтөт.

Чапелдин убакыттын жүрүшүндө өзгөртүлгөнүнүн далилдери бар. Чапел 1974-жылга чейин музей катары колдонулган жана 1930-1950-жылдар аралыгында калыбына келтирилген. L-формалуу дубалдар Венеция доорунан калган. Энларт мунун бир бөлүгү чоң залды курчап турган болушу мүмкүн деп сунуштаган.

Сарайдын кыйратылган бөлүктөрү жөнүндө анчалык көп маалымат жок. Байыркы заттар башкармалыгынын иштери цистерналардын барын көрсөткөн. Гравюралар жана XV кылымдагы саякатчынын эскермеси сарайдын эки кабаты болгонун көрсөтөт, бирок учурдагы кире бериш бир кабаттуу гана. 1571-жылга таандык гравюрада сарайдын алдыңкы бетинде балкон көрсөтүлгөн.