Sarsang Reservoir

Сарсанг суу сактагычы (азербайжанча: Sərsəng su anbarı, армянча: Սարսանգի ջրամբար, Sarsangi jrambar) — Азербайжандын Тертер жана Кельбаджар райондорунда жайгашкан суу сактагыч. Суу сактагыч Тертер дарыясында бөгөт курулушу натыйжасында пайда болгон. Суу сактагычтын жалпы көлөмү 575 миллион текче метр.

Жалпы маалымат

Сарсанг суу сактагычы 1976-жылы советтик бийликтер тарабынан Тертер дарыясында курулган. Ошол мезгилде бул район Мардакерт районунун (НКАО) курамында болгон. Суу сактагычтын аянты 14,2 чарчы км. Суу сактагычтагы бөгөттүн бийиктиги 125 метр. Бул суу сактагыч Азербайжандагы бардык бөгөттөрдүн ичинен эң бийигине ээ. Ачылганда суу сактагыч Тертер, Агдам, Барда, Горанбой, Евлах жана Агджабеди райондорундагы 100 000 гектар жерди сугарган. Сарсанг гидроэлектр станциясынын генерациялоо кубаттуулугу 50 мегаватт.

1992-жылдын ноябрында, Биринчи Нагорно-Карабах согушунун ортосунда, Мардакерт аймагы иш жүзүндө армяндардын көзөмөлүнө өткөн. Ошол мезгилде «Арцах ГЭК» ААКсы тарабынан иштетилген электр станциясы Арцахтын электр энергиясын керектөөсүнүн 40–60%ынын булагы болгон. Жергиликтүү бийликтер суу сактагычты чоң туристтик жерге айландыруу үмүтүн билдиришкен.

Экологиялык тынчсыздануулар

Азербайжан Сарсанг суу сактагычы начар тейлөөгө байланыштуу Азербайжандын көзөмөлүндө калган Карабахтын ойдуң жерлеринде жашаган болжол менен 400 000 адамга коркунуч жаратат деп ырастаган. Өлкө суунун агызылышы себеп болушу мүмкүн болгон потенциалдуу зыянды азайтуу үчүн чаралар көргөн. Мындан тышкары, суу сактагычты армян тарабы пайдалануу Тертер районундагы жети азербайжан кыштагынын дыйкандарын туруктуу суу менен камсыздалуудан ажыраткан.

2014-жылы Европа Кеңешинин Парламенттик Ассамблеясынын (ПАСЕ) босниялык мүчөсү Милица Маркович бөгөттүн туруктуу тейлөөсүнүн жоктугунан келип чыккан экологиялык тобокелдиктерди, ошондой эле интенсивдүү айыл чарбасынын, өнөр жай ишинин, климаттын өзгөрүшүнүн жана керектөөчүлүк адаттарынын, ошондой эле Нагорно-Карабах бийликтеринин саясий каталарынын натыйжасында Азербайжандын чек ара аймактарынын суу менен камсыздоодон ажырап калуу мүмкүндүгүн сүрөттөгөн отчет даярдаган. 2016-жылдын 26-январында ПАСЕ (анын мүчөлөрүнө Армения да, Азербайжан да кирет) 2085-Резолюциясын кабыл алды, анда «Армениянын Нагорно-Карабахты жана Азербайжандын башка чектеш аймактарын басып алуусу Төмөнкү Карабах өрөөнүндө жашаган Азербайжан жарандары үчүн окшош гуманитардык жана экологиялык көйгөйлөрдү жаратат» деген факт боюнча өкүнүчүн билдирди жана көз карандысыз инженерлерге жер бетинде изилдөө жүргүзүүгө мүмкүнчүлүк берүү үчүн армян куралдуу күчтөрүн аймактан дароо чыгарууну талап кылды. Ассамблея ошондой эле армян тарабы суу ресурстарын чыр-чаташтын бир тарабына гана пайда алып келген саясий таасир же басым куралы катары колдонууну токтотуусун сунуштады.

2016-жылдын июнунда Ак Үй Нагорно-Карабахтын статусу жана Сарсанг суу сактагычынын жараткан коркунучтары тууралуу 330 000ден ашык адам кол койгон петицияга расмий жооп берди. Жообунда, Обама администрациясы ПАСЕнин 2085-Резолюциясын колдооруна билдирип, суу сактагычтагы суу менен башкаруу жана бөгөттү текшерүү маселелерин талкуулоо үчүн техникалык адистердин жолугушуусун жактыраарын билдирди.