Shusha Museum of History

Шуша тарых музейи (азерб. Şuşa tarix muzeyi) Азербайжандын Шуша шаарында жайгашкан 8 музейдин бири болгон. Ал 1969-жылы курулган жана 5000ге чейин экспонатты камтыган. Музей 1992-жылы 8-майда Шуша басып алынгандан кийин жабылган.

Тарыхы

Шуша тарых музейин түзүү идеясы 1967-жылга таандык. Ошол кезде Шуша район партия комитетинин биринчи катчысы болуп иштеген Ариф Агакишиев бул идеяны Маданият министрлигинин алдына койгон жана ал жылуу кабыл алынган.

Экспонаттарды чогултуу

Музей түзүү чечими кабыл алынгандан кийин, ошол эле учурда калк арасында жарыя жасалып, байыркы буюмдар тургундардан ыктыярдуу түрдө чогултулган. Шушага жакын жайгашкан «Агзиясты кахасы» үңкүрүнөн археологдор тарабынан табылган, б.з.ч. II миң жылдыкка таандык экспонаттар изилдөөдөн өткөрүлгөндөн кийин, алардын бир бөлүгү жаңы түзүлгөн музейге, калгандары Азербайжандын Улуттук тарых музейине өткөрүлгөн.

Ачылыш аземи

Экспонаттарды чогултуу менен бир эле учурда Юхары Говхар Ага мечитинде реставрациялык иштер жүргүзүлгөн, музейдин ачылышы 1968-жылдын июнунда Молла Панах Вагифтин юбилейине байланыштуу Шушада өткөрүлүүчү иш-чаралардын алкагында ишке ашырылган. Ачылышка мурунку маданият министри Закир Багиров, Азербайжандын белгилүү маданият жана искусство ишмерлери, ошондой эле район башкармасы катышкан. 1981-жылы, узак тыныгуудан кийин, Шуша тарых музейи кайрадан конокторун кабыл ала баштаган.

Бөлүмдөр

Маданият борборундагы реставрациялык иштерди Маданият министрлигинин музейлер менен көргөзмөлөрдү уюштуруучу көркөм-өндүрүштүк устаканасынын кызматкерлери жүргүзгөн. Музейде XVIII, XIX жана XX кылымдарга байланышкан үч бөлүм түзүлгөн.

Экспонаттар

Музейде Шуша шаарынын тарыхын чагылдырган сейрек сүрөттөр, XIX жана XX кылымдын башындагы документтер, Шушада XVIII–XIX кылымдарда курулган тарыхый үйлөрдүн схемалары, макеттери жана сүрөттөрү коюлган. Бул жерде Шуша шаарында туулуп, жашаган белгилүү азербайжандык зыялылар, агартуучулар, ырчылар, музыка таануучулар жана жазуучулар тууралуу кызыктуу стенддер менен экспонаттар болгон. Декоративдик-колдонмо искусство бөлүмүндө баалуу искусство буюмдары, чоктор, идиш топтомдору, керамика буюмдары, килемдер, алача-кийиздер жана Шуша менен айланадагы кыштактарда токулган көркөм текстиль үлгүлөрү сакталган. Музейде М.П.Вагифтин юбилейине байланыштуу чогултулган материалдар да коюлган.

Музейде Карабах хандыгынын түзүлүшүнө байланышкан учурларга өзгөчө маани берилет. 1981-жылы музейдин экспонат фондунда 2792 экспонат сакталган. 1980-жылы дагы 500 экспонат кошулуп, музей 53 000 адамга кызмат көрсөткөн. Кийинчерээк, Маданият министрлиги бөлгөн каражаттар, ошондой эле калк тарабынан музейге ыктыярдуу белек кылынган экспонаттардын саны 5500гө жеткен. Алардын ичинен 3500ү негизги фондго таандык баалуу экспонаттар, 2000и жардамчы фондго таандык болгон. Музейде орус сүрөтчүсү Василий Верещагиндин 1864-жылы Шушада болгон мезгилдеги тартылган сүрөттөрү, ошондой эле Ага Мухаммед Шах Каджардын чабуулу учурунда жарылбай калган 43 килограмдык снаряд коюлган.