Ditchan Kala

De Dishan Kala (vertaling: Buiten Fort, Oezbek: Dishan Qala) is een deel van de citadel van Khiva. Het werd gebouwd door Khiva khan Allahquli Khan in 1842 om Khiva te beschermen tegen externe aanvallen. De bouw betrof veel mensen en het fort werd in 6 weken voltooid. De muur (lengte 6250 meter, hoogte 7–8 meter, wanddikte 5–6 meter) omringde het fort. Dishan Kala had 10 poorten.

De hoofdstraten van Dishan Kala (Hazorasp, Bogi Shamol, Shohimardon, Qosh) hebben veel monumenten bewaard zoals Nurullaboy Palace, Sayidboy Madrasah en Moskee, Sayid Mohi Rui Jahan, To'rt Shabboz, Abdolbobo Complex. Dishan Kala heeft nu administratieve en residentiële gebouwen, binnenplaatsen.

Geschiedenis

Allahquli Khan bouwde in 1842 een buitenweger verdedigingsfort om Khiva te beschermen tegen de aanvallen van de Yomuts (een van de Turkmen stammen). Volgens de dichter en vertaler Ogahi dwong Allahquli Khan al zijn dienaren 12 dagen per jaar gratis te werken en bouwde de muren van Dishan Kala in 3 jaar. Meer dan 200 duizend mensen namen deel aan de bouw van de muur. De grond voor de bouw werd twee kilometer ten noorden van de stad, in een gebied genaamd Govukkol, opgeroepen. Er is nu een groot meer daar.

Architektur

Dishan Kala werd gebouwd van gebakken bakstenen. Langs de muur waren er elke 30 meter halfronde torens, met een looppad ongeveer 1,5–2 meter breed aan het bovenste deel. Er waren loopholes aan de top van de muren voor boogschutters om pijlen te schieten. Het verdedigingssysteem omvatte kanalen gevuld met water. Alle poorten waren 's nachts gesloten. De torens werden gebouwd 4–5 meter voor de muur om de omgeving te controleren. Wanneer er gevaar opkwam, zette de bewakers vuur aan en signaalden ze elkaar. Het fort had tien poorten met de namen Hazorasp (Ruiven), Pishkanik, Bogi Shamol, Shaykhs, Tozabog, Shohimardon, Doshoyoq, Qosh, Gadoylar en Gandumiyon (alleen Hazorasp en Qosh poorten zijn overleefd).

De muren en verschillende poorten van het fort werden in 1873 verwoest toen de Russische troepen onder leiding van generaal von Kaufmann het veroverd. Tijdens de voormalige Sovjetperiode werd de muur gebruikt als grondstof voor de bouw van bakstenen. Tot op de dag van vandaag zijn slechts ongeveer 1400–1600 meter van de muur overblijven. In 2005 werd het noordelijke deel van het fort, met een lengte van 80 meter, door het UNESCO-kantoor in Oezbekistan tot zijn oorspronkelijke staat hersteld. In 2008–2009 werden nog eens 140 meter gerepareerd door het ministerie van Cultuur en Sport van Oezbekistan en een beschermingszone van 30 meter werd opgericht rond de muur van Dishan Kala door het besluit van het kabinet van ministers van Oezbekistan in 2007.

In de oostelijke steden waren de poorten en ingangen van openbare gebouwen en particuliere huizen altijd van groot belang: hoe indrukwekkender ze er uitzien, hoe meer respect en erkenning de stad, de gebouwen en hun auteurs krijgen. Daarom zijn de poorten een belangrijk onderdeel van het stadsontwerp geweest en blijven. De poorten waren versierd met prachtige, kleurrijke tegels en versjes uit de Koran. Soms hadden de poorten inscripties die de khan prijzen of uittreksels uit gedichten.

Pishkanik Poort

De Pishkanik-poort lag in het oosten en nam hun naam van een nabijgelegen kishlak. Ze werden ook Kumyaska genoemd omdat er bij de poort een mahalla (woningskwartier) met dezelfde naam lag.

Gandimiyon Gate (1842-1970)

Het is vernoemd naar het nabijgelegen dorp waar het Gandimyan-verdrag in 1873 werd ondertekend, dat het Khanat Khiva aan het Russische Rijk nam. De poort werd afgebroken en in zijn plaats een katoenreinigingscentrum gebouwd. Gandimiyon Gate werd in 1970 volledig gerestaureerd met behulp van oude tekeningen en foto's.

Hazorasp Poort (19e eeuw)

Hazorasp gate ligt in het noordoosten van de stad. De weg naar Yangiaryk, Khanka en Hazorasp gaat door deze poort.

Het werd in 1842 op bevel van Allahquli Khan tijdens de bouw van de muren van Dishan Kala opnieuw gebouwd. De poort bestaat uit twee grote observatie torens aan de zijkanten van de brede gang langs de weg van Yangiaryk. Boven de gang is een galerij met boogvormige ramen aan beide zijden en is de bovenkant versierd met bouwstenen. Dit is het enige decoratieve element van de poort, maar de structuur is indrukwekkend met haar uitdrukkende vormen. De poort verbindt Khiva met de nederzettingen Yangiaryk, Bogot, Khanqa en Hazorasp. Afmetingen: volgens het plan 23,5 x 6,5 meter; hoogte: 12,2 meter.

Qo'sh Darvoza Poort (1912)

De noordelijke poort van Dishan Kala op de weg naar Urgench werd in het begin van de 20e eeuw gebouwd. Het heeft drie cilindrische torens aan de buitenkant, met twee gangen en een traditionele galerij met ramen tussen hen. De servicekamers bevinden zich aan beide zijden van de gangen. De hoofdgevel van de poort is versierd met mozaïeken op de torens. De kleine koepels van de torens zijn versierd met turquoise tegels. Afmetingen: volgens het plan: 25 x 17 meter; hoogte: 9,45 meter.