Hierapolis

Hierapolis (Oudgrieks: Ἱεράπολις, letterlijk “Heilige Stad”) was een hellenistische Griekse stad in Frygië, in zuidwest-Anatolië, Turkije. De stad werd in de 3e eeuw v.Chr. gesticht op de locatie van een Frygisch cultuscentrum van de Anatolische moedergodin Cybele. Ze was beroemd om haar hete bronnen, haar hoogwaardige wolweefsels en kleurstoffen en als geboorteplaats van de Stoïcijnse filosoof Epictetus. Haar uitgestrekte overblijfselen liggen naast het moderne Pamukkale in Turkije.

De warmbronnen worden sinds minstens de 2e eeuw v.Chr. als kuurbad gebruikt, waarbij veel badgasten er hun pensioen doorbrachten of overleden, zoals blijkt uit de grote necropolis die vol staat met graven, waarvan het meest bekende dat van Marcus Aurelius Ammianos is, met een reliëf dat het oudst bekende voorbeeld van een kruk- en stangmechanisme afbeeldt, en het Graf van de apostel Filipus.

Hierapolis is in 1988 toegevoegd als UNESCO-werelderfgoedlocatie. De Italiaanse Archeologische Missie van Hierapolis in Phrygië (MAIER) is sinds 1957 actief op de site en wordt momenteel geleid door Grazia Semeraro, hoogleraar in klassieke archeologie aan de Universiteit Salento.

Geografie

Hierapolis ligt op een terras 300 voet boven de rivier de Lycus (huidige Çürüksu), een zijrivier van de Büyük Menderes (de klassieke Meander), aan de overkant van het dal ten opzichte van het oude Laodicea aan de Lycus en het huidige Denizli. Het grenst aan de geologische formatie Pamukkale, dat in het Turks “kasteel van katoen” betekent en beroemd is om zijn travertijnen kalksteenterassen die door de warme bronnen zijn afgezet. Hierapolis lag op de hoofdweg van Iconium naar Ephesus, wat de handel met de Aegeïsche regio vergemakkelijkte.

IJzertijd

In 2016 voerden archeologen van het Denizli Hierapolis Archeologisch Museum opgravingen uit in het gebied van de Noordelijke Necropolis van Hierapolis, aan de ingang van het Archeologisch Park. Tijdens deze opgravingen werden voor het eerst in Hierapolis nederzettingsstructuren uit de IJzertijd aangetroffen. Er zijn ronde hutten die deel uitmaken van een grote nederzetting waarvan wordt aangenomen dat deze de flank van het Çökelez-gebergte beslaat, met uitzicht over de brede vlakte van de rivier Lykos. Voordat de Griekse kolonie werd gesticht, vormde het aan Cybele gewijde cultusgebied rond een grot en de omringende rotsen het middelpunt van de archaïsche nederzetting.

Phrygische tempel

De Phrygiërs bouwden een tempel gewijd aan de moedergodin Cybele op deze plaats, waarschijnlijk in de eerste helft van de 7e eeuw v.Chr. Deze tempel, oorspronkelijk gebruikt door de inheemse gemeenschappen die in het Lycusdal woonden, zou later het centrum van Hierapolis vormen. Toen de Griekse kolonisten arriveerden en de stad bouwden volgens het reeds bestaande nederzettingspatroon, werd de oude cultus van Cybele geleidelijk assimileerd in de Griekse religie.

Al lang vóór de tijd van de Griekse kolonisatie werd het gebied gezien als een toegangspoort tot de onderwereld en een plek voor communicatie met de onderwereldgoden vanwege de giftige gassen die uit een hete bron in de grot komen. Volgens Strabon en Damascius was de tempel die boven op de grot was gebouwd verbonden met de moedergodin Cybele. Men geloofde dat de eunuchpriesters van de Moedergodin de enigen waren die niet door de gassen van de grot zouden stikken. De hete bronnen waren een grote trekpleister voor de stad. Na het proces van assimilatie in de Griekse cultuur werd zij geassocieerd met Hades (Pluton) en Persephone in plaats van Cybele en heette de tempel Plutonium.

Hellenistische stad

Hierapolis werd gesticht door de Seleukiden ten tijde van Antiochus I (281–261 v.Chr.) en verkreeg de polisstatus van Eumenes van Pergamon (197–160 v.Chr.). De stad was beroemd om haar hoogwaardige wolken stoffen en verfproducten. Hoewel de Phrygische inwoners van het dal geleidelijk werden gehelleniseerd, was Hierapolis vanaf het begin een Griekse stichting.

Antiochus de Grote stuurde 2.000 Joodse gezinnen vanuit Babylon en Mesopotamië naar Lydia en Frygië, later aangevuld met meer gezinnen uit Judea. De Joodse gemeente in Hierapolis groeide en werd in 62 v.Chr. op ruim 50.000 geschat. De stad werd uitgebreid met de buit van de slag bij Magnesia in 190 v.Chr., waarin Antiochus de Grote werd verslagen door de Romeinse bondgenoot Eumenes II. Na het Verdrag van Apamee, dat de Syrische Oorlog beëindigde, annexeerde Eumenes een groot deel van Klein-Azië, inclusief Hierapolis.

Hierapolis werd een geneescentrum waar artsen de warmwaterbronnen als behandeling voor hun patiënten gebruikten. De stad begon in de 2e eeuw v.Chr. bronzen munten te slaan. Op deze munten staat de naam Hieropolis. Het is niet duidelijk of deze naam verwees naar de oorspronkelijke tempel (ἱερόν, hieron) of een eerbetoon was aan Hiera, de vrouw van Telephus, de zoon van Heracles en de mysische prinses Auge, de vermoedelijke grondlegster van de Attalidische dynastie van Pergamon. Deze naam veranderde volgens de Byzantijnse geograaf Stephanus uiteindelijk in Hierapolis (“heilige stad”), vanwege het grote aantal tempels.

Romeins Hierapolis

In 133 v.Chr., toen Attalus III stierf, vermaakte hij zijn rijk aan Rome. Hierapolis werd daardoor onderdeel van de Romeinse provincie Azië. Anders dan andere steden in de regio werd het nooit als Romeinse kolonie opnieuw ingericht, hoewel er enige romanisering plaatsvond. In 17 n.Chr., tijdens de regeering van keizer Tiberius, verwoestte een zware aardbeving de stad. De filosoof Epictetus werd in 50 n.Chr. in de stad als slaaf geboren.

Onder invloed van de christelijke apostel Paulus werd hier een kerk gesticht terwijl hij in Ephesus was. De christelijke apostel Filips bracht zijn laatste levensjaren hier door. Het martyrium van de stad zou zijn gebouwd op de plaats waar Filips in het jaar 80 na Christus werd gekruisigd. Ook zijn dochters zouden in de regio als profetessen hebben opgetreden.