Agdam masjidi

Agdam masjidi ( ozarbayjoncha: Ağdam məscidi ) yoki Juma masjidi ( ozarbayjoncha: Cümə məscidi ) — Ozarbayjonning Agʻdam tumanida joylashgan arvoh shaharchasidagi masjid.

Qurilishi

Masjid meʼmor Karbalayi Safixon Qorabogʻiy tomonidan 1868—1870- yillarda Qorabogʻ mintaqasidagi masjidlar uchun xos uslubda qurilgan boʻlib, ikki qavatli galereyadagi tosh ustunlar boʻlinishi va gumbazli shiftlardan foydalanishni oʻz ichiga olgan holda bunyod etilgan. Bu uslubdagi masjidlarga Barda masjidi, Shushadagi Yuxari Govhar ogʻa masjidi, Fuzuli shahridagi masjid va Horadiz qishlogʻida joylashgan masjid kiradi.

Armaniston istilosi

Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida Agʻdam Ozarbayjon qoʻshinlari tomonidan Stepanakertdagi arman aholisiga BM-21 Grad uzoq masofali raketalarini otish uchun ishlatilgan. Keyinchalik Agʻdam arman kuchlari nazoratiga oʻtdi. Qoʻlga olingandan soʻng, guvohlarning soʻzlariga koʻra, shahar talon-toroj qilingan, vayron qilingan va yoqib yuborilgan. Agʻdamdagi yagona bino boʻlgan Agʻdam masjidi graffiti bilan buzib tashlangan va qoramol, choʻchqalar uchun otxona sifatida ishlatilgan. "Masjidlarni cho'chqaxonaga aylantirgan vahshiy armanlar" haqidagi hikoya 2020 yilgi Togʻli Qorabogʻ urushi oldidan Ozarbayjonda safarbarlikning muhim tarkibiy qismiga aylanadi.

2009-yilda Artsax Respublikasi islom yodgorliklarini saqlab qolish boʻyicha chora-tadbirlarni moliyalashtirishni boshladi. Artsax rasmiylariga koʻra, Agʻdam masjidi atrofi 2010-yilda vayronalardan tozalanib, devor bilan oʻralgan 2011-yilda Agʻdamga tashrif buyurgan Ozodlik radiosi jurnalisti Stepan Lohr tomisiz masjid suratlarini e’lon qildi va u “bir paytlar ulug‘vor bo‘lgan Agʻdam masjidining qarovsiz va buzilgan ichki qismi” deb ta’rifladi.

Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushidan keyin

Ozarbayjon Ikkinchi Togʻli Qorabogʻ urushida gʻalaba qozonganidan soʻng, 2020-yil 20-noyabrda Togʻli Qorabogʻda sulh bitimi asosida Agʻdam tumanini qaytarib oldi 3 kundan keyin prezident Ilhom Aliyev va birinchi xonim Mehribon Aliyeva shahar vayronalari va Agʻdam masjidini ziyorat qildi. Aliyev masjidga Makkadan Qur’on sovg‘a qildi.

Agʻdam Ozarbayjonga qaytarilgandan soʻng, 28 yil ichida birinchi juma namozi masjidning soʻnggi imomi va Ozarbayjon askarlari tomonidan masjidda oʻqildi.