Csatárka Cave

Csatárka-gʻor bogʻida Budapesht II. tumanida, Duna–Ipoly Milliy Park hududida joylashgan. Ferenc-togʻida joylashgan Balogh Ádám-skitla tagida ochilgan himoyalangan gʻor dolomiddan yaratilgan.

Tavsifi

Asosiy dolomiddagi gʻorning eng katta qismi sunʼiy kelib chiqqan. Deyarli gʻorizontal gʻor 50 m uzunlikda.

1976‑yilda birinchi marta Csatárka-gʻor deb nomlangan gʻor adabiyotida. Gʻor adabiyotida Balogh Ádám koʻcha‑gʻori (Leél‑Őssy 1995), Balogh‑gʻori (Leél‑Őssy 1957), Balogh skitala‑gʻori (Kordos 1984), Balogh‑skitala sunʼiy boʻshligi (Bertalan 1976), Balog‑uti‑gʻori (Kraus 1984), Vadkerti‑skitala boʻshligi (Leél‑Őssy 1995) va Vadkerti skitala boʻshligi (Bertalan 1976) nomlari bilan ham uchraydi.

Tadqiqot tarixi

1957‑yilgi Geografik Xabarida Budai togʻlarining muhim sunʼiy kelib chiqqan boʻshligʻi Ferenc‑togʻidagi Balogh‑gʻor ekanligi aytilgan. 1958‑yilda nashr etilgan “Budapesht tabiat tasviri” nomli nashrda Leél‑Őssy Sándorga koʻra Budai togʻlarining sunʼiy kelib chiqqan gʻorlari orasida, masalan, Balogh‑skitala gʻori (II. tuman) keltirilgan. 1959‑yilda nashr etilgan “Budapesht tabiat geografiyasi” kitobida Ferenc‑togʻida joylashgan Balogh‑gʻor sunʼiy boʻshlik ekanligi aytilgan. 1964‑yilda nashr etilgan “Budapesht atrofidagi geologik sayohatlar” kitobida Budai togʻlarining sunʼiy gʻorlari va boʻshliklari orasida Balogh‑skitala gʻori keltirilgan. 1966‑yilda nashr etilgan “Budai togʻlarining yoʻl qoʻllanmasi”da Balogh Ádám koʻchasiga tushib, chap tomonda uylar boʻlmagan joyda, 18‑sonli uyga qarshi rang-barang, kichik skitala choʻqqi koʻtarilgan, uning yonida bir nechta boʻshliklar mavjudligi yozilgan.

1973-yilda nurlanishga chiqqan Budapesh leksikonda alohida sarlavhada gʻor tavsiflangan. Nashrda Balogh-barlang Ferenc-togʻda joylashganligi aytilgan. Sunʼiy kelib chiqqan kichik boʻshliq. 1976-yilda tugallangan va Bertalan Károly tomonidan yozilgan qoʻlyozmaga koʻra Budai-togʻlarda, Budapesht II. tumanida Csatárka-barlang joylashgan, boshqa nomi bilan Balogh-szikla sunʼiy boʻshligi va Vadkerti tosh boʻshligi. Csatárka 274‑chi nuqtasi ostida (Vérhalom), Vadkerta, Balogh Ádám koʻchasi 20‑sonli uy darvozasiga qarshi joylashgan. Sunʼiy boʻshliq 30–40 m uzunlikda va 2–3 m balandlikda. Qoʻlyozmaning gʻorga oid qismi 4 adabiy asar asosida yozilgan.

1983-yil MKMT hisobotida Balogh Ádám koʻchasi tabiatni muhofaza hududi (Kis-szikla) porli dolomitda taxminan 10–20 m uzunlikdagi boʻshliq tizimi qazilgan, bu dolomit kukuni qazib olish paytida paydo boʻlgan. 1984-yil MKMT hisobotida Kraus Sándor 1984-yilda 4762‑sonli gʻor katastr maydonida joylashgan Balog uti-barlang (Csatárka-barlang) xaritasini yaratgan va gʻor tosh blokining tektonikasini oʻrganilganligini aytgan.

1984‑yilda nashr etilgan, Magyarország barlangjai nomli kitobning mamlakat boʻylab gʻoralar roʻyxatida Budai togʻida joylashgan Csatárka‑gʻora Vadkerti togʻ gʻorasi va Balogh togʻ‑gʻorasi nomi bilan koʻrsatilgan. Roʻyxatga bogʻliq ravishda Dunazug togʻlaridagi gʻoralar geografik joylashuvini koʻrsatgan 1:500 000 masshtabdagi xaritada gʻoraning geografik joylashuvi koʻrsatilgan. 1981‑1995‑yillar Karszt va Gʻora tadqiqotlarida shunday yozilgan: Ferenc‑togʻ zonasi ichida katta gʻoralar orasida Ferenc‑togʻ‑gʻora va Szemlő‑togʻ‑gʻora kiradi, kichik oʻlchamdagi gʻoralar esa Zsindely koʻcha gʻoralari hamda kichik gʻora boʻshliqlari (masalan, Balogh‑togʻlar) tasvirlanadi. Nashrda ferenc‑togʻ zonasining ochiq geologik xaritasi, tekshirilgan gʻora boʻshliqlari joylashuvi bilan birga koʻrsatilgan. Xaritada Balogh‑togʻlar boʻshliqlarining geografik joylashuvi ham koʻrinadi.

1995‑yilgi Földtani Közlönyda Balogh Ádám koʻcha‑gʻorasi (Csatárka‑gʻora, Vadkerti‑togʻ gʻorasi) uzoq vaqt oldin maʼlum boʻlgani, bu esa himoya hududida joylashgan, asosiy dolomitdan iborat Balogh Ádám‑togʻida joylashganligi aytilgan. Kamida qisman sunʼiy boʻshliq. Deyarli gorizontal gʻora 25 m uzunlikda. Morfologik xususiyatlari tufayli asosan sunʼiy kelib chiqqan boʻlishi ehtimoli yuqori. Tadqiqotga Rózsadomb va atrofidagi gʻoralar joylashuvi chizigʻi ilova qilingan, unda Balogh Ádám koʻcha‑gʻorasi geografik joylashuvi koʻrsatilgan. 2000‑yilgi Népszabadságda Balogh Ádám‑togʻning past qismida, bir necha darajali gʻumbur boʻshliqlar eski suvli faoliyatning dalili sifatida koʻrsatilgan. Jurnalda qora‑oq fotogʻraf nashr qilingan, unda togʻ koʻrinadi.

2005‑yil 26‑martda Kovács Ádám va Kovács Jenő gʻoyani oʻlchashdi, keyin Kovács Richárd oʻlchash natijalaridan foydalangan holda gʻoyaning asosiy reja xaritasini va kesim xaritasini tuzdi. Oʻlchashga koʻra, gʻoya 50 m uzunlikda, 3 m chuqurlikda va 2 m balandlikda. 2008‑yilgi Heti Válaszda yillar davomida Balogh Ádám‑sahrosi uyqu joyi sifatida ishlatilgan gʻoyalarni tozalash muvaffaqiyatsiz boʻlayotgani aytilgan. Jurnalda Csatárka‑gʻoyaning kirish darvozasini koʻrsatgan rangli foto nashr qilingan. Groma Klára 2011‑yilgi qoʻlyozmasiga koʻra, Budapesht II‑rayonida, 12456/33 yer raqami bilan belgilangan va 4762‑18 katastir raqamli Csatárka‑gʻoya 50 m uzunlikda, 5 m vertikal kengayishli, 3 m chuqurlikda va 2 m balandlikda.