Disznós-árki Cave

Disznós-árki-gʻor Duna–Ipoly Milliy Parkida joylashgan Visegrádi togʻida, Pilismarót hududida, nekarkastik jinsda joylashgan gʻor. Togʻning ikkinchi eng uzun gʻori, lekin Vasas‑shakadék gʻorlariga qaraganda shunchalik keng emas.

Tavsifi

Dobogó‑togʻidan boshlanib, Hoffmann‑qabulga yoʻnalgan Disznós‑árok yonida, Laura‑manbai yaqinida joylashgan. Vulkanik kul va qoldiq tarqalishi natijasida hosil boʻlgan tufadan iborat togʻ yonbagʻrining sirgʻashi yoki qulashida, tosh bloklari orasida yopiq yoriqlar shaklida hosil boʻlgan. Csörgő‑lyukga juda oʻxshash, lekin kichikroq. Tektonik tarzda hosil boʻlgan gʻor. 70 metr uzunlikda va 13 metr chuqurlikda.

Tadqiqot tarixi

Gʻorni ochib beruvchi tutun chiqishini oʻsha yerga sayohat qilgan Szepesi László kuzatdi va tadqiqotchilarning eʼtiboriga havola qildi. Yillar oʻtgach, 2008‑yil yanvar oyida ham tekshirib koʻrildi va haqiqatan ham dahshatli issiq havo oqimini kuzatishdi. Atrofda bir necha shamolli nuqtalar topildi (Disznós‑árki 1‑5‑sonli indikatsiyalar), oxir-oqibat ikkinchi deb atalgan indikatsiyada 10 soatlik qazish natijasida gʻor ochildi. Katta qulab tushgan bloklar orasidan oʻtib, kashf qiluvchilarni ham hayratda qoldirgan, turib yurish mumkin boʻlgan boʻshliqlar topildi.

Kirish yonida ochilgan Minus-shoxiga katta ish olib borildi, u havoni kuzatib, deyarli 10 metr chuqurlikka qazildi, shuningdek 20 metr pastda ochilgan 4‑sonli koʻrsatkichga, bu gʻoya boʻyicha gʻoraning pastki kirish joyi deb hisoblanadi, va yozda oqib chiqqan sovuq, iyul oyida noldan past haroratli havoni kuzatib, allaqachon yetti metr uzunlikdagi yoʻlak qazilgan, ammo hozirgacha muvaffaqiyatsiz boʻldi. Slíz György gʻorani oʻlchadi va 2009‑yil 1‑yanvarda ikki kesish chizigʻi va uzunlik kesimi gʻora xaritasi bilan asosiy reja xaritasini tuzdi. Oʻlchash boʻyicha gʻora 60 m uzunlikda va 13 m chuqurlikda. Agar hozirgi kashf etilgan koʻrsatkichlar birlashtirilsa, yuzlab metrli gʻora ham boʻlishi kutiladi, lekin qumda yurish mumkin boʻlgan boʻshliqlar mavjudligi kafolatlanmaydi, havoning kelib chiqishi kichik boʻshliqlardan ham boʻlishi mumkin.

2014‑yilgi Karszt rivojlanishi tadqiqotida Visegrádi togʻlarining eng uzun gʻorasi 70 m uzunlikda va 13 m chuqurlikda boʻlgan Disznós-árki-gʻora ekanligi yozilgan. 2000‑yillardan beri asosan Ariadne Karszt‑ va Gʻora izlash Jamiyati hamda Szent Özséb Gʻora izlash Jamiyati faoliyati natijasida togʻda taxminan 30 yangi gʻora maʼlum boʻldi. Ulardan eng muhimlari 2008‑yilda topilgan Disznós-árki-gʻora boʻlib, u tektonik siljish natijasida hosil boʻlgan gʻoradir.

Dobogókődan Pilismarótga yoʻnalgan Disznós-árokning E‑tomon tomonidagi marmar asosga oʻrnatilgan andezitaglomerat tashkil topgan, u namlangan marmarda sirgʻalaydi, parchalarga boʻlinadi va sirgʻalash paytida boʻlaklari bir-biriga yigʻiladi. Harakatlanuvchi tosh bloklari orasida yurib boʻlmaydigan yoriqlar, yirik boʻshliqlar paydo boʻladi, ularning nomi tektonik gʻor. Ushbu bir-biriga ulanadigan yoriqlar va boʻshliqlar Disznós-árki-gʻorni tashkil etadi. Havo harakati kam gʻorlarda, asosan katta gʻorlarda, masalan Disznós-árki-gʻorda kuzatiladi. Visegrádi togʻlarining 101 gʻoridan biri Pilismarótda joylashgan gʻor. Nashrga ilova qilingan, Visegrádi togʻlarining 10 m‑dan uzun gʻorlari joylashuvini koʻrsatadigan diagrammada gʻorning geografik joylashuvi koʻrsatilgan. Joylashuv chizmasini Eszterhás István tahrir qilgan. Tadqiqotga gʻorning asosiy reja xaritasi kiritilgan.