East Cserháti Protected Landscape Area

Kelet-Cserháti Tabiy Hududning maydoni 6916 gektar, undan 493 gektari qatʼiy himoyalangan. Tabiy hudud Bükki Milliy Park Boshqarmasiga tegishli.

Joylashuvi

Cserhát Nógrád viloyatida, Börzsöny va Mátra oraligʻida joylashgan, shimoldan Ipoly daryosi vodiyasi, janubdan esa Alföld chegaralab turadi. Tabiy hudud Pásztódan gʻarbga, taxminan Hollókő, Márkháza, Ecseg va Bokor shaharlari tomonidan chegaralangan hududda choʻzilgan.

Xususiyatlari

Kelet-Cserhát mamlakatimizning eng koʻp vayronlangan, eng rang-barang yuzalarga ega togʻ tizmasidir. Togʻ toʻrt turdagi piroksen-andezit variantidan, asosan ularning aglomeratlari va tufalaridan iborat. Hududning geologik ahamiyati shundaki, bu yerda mamlakatimizda eng toʻliq rivojlangan miotsen qatlamlari joylashgan boʻlib, uchinchi davr shakllanishlarini oʻrganish uchun bu eng qulay joydir.

Kelet-Cserhátda Bükki Milliy Park Boshqarmasining taklifi asosida Natura 2000 hududlari ham belgilandi, quyidagi hududlar ajratildi: Szentkúti Meszes-tető, Tepke, Bézma, bujaki Csirke-tepe va Kántor-dalai, szandai Vár-tepe.

Oʻsimlik va hayvonot dunyosi

Kelet-Cserhátning oʻziga xos florasi tabiiy omillar va inson faoliyatining birgalikdagi taʼsiri natijasida shakllangan. Hududda sovuq vodiy tomonlarida buklar, issiq tomonlarda daraxtzorlar, quruq togʻ boʻgʻinlarida butoq oʻrmonlar, daryolar boʻylab esa egri oʻrmonlar mavjud. Tabiy hududning zonaviy oʻsimlik birikmasi – bu Cserhát nomi ham koʻrsatganidek – oʻrta togʻlardagi qizil daraxt-daraxtzor. Tabiy hududning hayvonot dunyosi yaqin Mátra bilan oʻxshash. Oʻrmon hududlarining yirik hayvonlari bilan birga, bu yerda noyob himoyalangan sutemizuvchilar, sudralar, ikki tirnoqli hayvonlar va qushlar ham yashaydi, umuman suvsiz hayvonlar oilasining koʻp turlari haqida gapirmasak ham.

Madaniy qadriyatlar

Tabiy hududning eng muhim madaniyat tarixiy yodgorliklari qalʼa qilingan qadimgi joylar (bronza davri yer qalʼalari) va oʻrta asr qalʼalari qoldiqlari boʻlib, masalan, kerek-bükki sánc qalʼasi, ecsegi Ilonavár yoki Sámsonháza yonidagi Fejérkő qalʼasi. Tabiy hududda yoʻl-yoʻriq va maʼlumot taxtalari yordamida hududning geologik diqqatga sazovor joylarini oʻrganish mumkin: sámsonházai Buda-tepada va tosh qazishda, Kozárd chegarasidagi Pogányvári-toʻsh qazishda, mátraszőlősi Függő-toʻshda, cserhátszentiváni tosh qazish joylarida va felsőtoldi Kecske-tepadagi kichik tosh qazishda.

Buda togʻi geologik, botanikaviy yoʻl (Sámsonháza)

1989‑yilda asos solingan, hozirda 6915,5 ga maydonli Sharqiy Cserhát Himoya Qorovulida yaratilgan yoʻl miotsen oʻrta davrining geologik qatlamlarini namoyish etadi. Sayohat davomida buda togʻi Cserkő‑tomoni boy oʻsimlik dunyosi ham tashrif buyuruvchiga ochiladi.

Szanda – Vár togʻi geologik yoʻl (Szandaváralja)

Markaziy Cserhát va unda 529 m balandlikdagi, ikki qavatli orma bilan ajralib turuvchi Szanda togʻining asosiy vulkanik togʻ jinslari piroksenandezitdir. 3 km uzunlikdagi, aylanma turar joy sifatidagi yoʻl 1976‑yilda himoya qilingan 20 ga maydonli Szanda Vár togʻini oʻrab turadi.