Guba Genocide Memorial Complex

Quba Soyqırımı Memorial Kompleksi – 1918‑yilda bolshevik‑ermeni qurolli guruhlari Ozarbayjon yerlarida amalga oshirgan ommaviy qirgʻinlar natijasida halok boʻlgan oʻn minglab ozarbayjonliklarning xotirasiga bagʻishlangan.

Tarixi

30 dekabr 2009‑yilda Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti İlham Əliyev ermeni millatchilarining Ozarbayjonga qarshi yer daʼvolarini va tajovuz siyosatini, qonli jinoyatlarini dunyo jamoatchiligiga yetkazish, kelajak avlodlarning milliy xotirasini himoya qilish va soyqırım qurbonlarining xotirasini abadiylashtirish maqsadida Quba shahrida "Soyqırım Memorial Kompleksi"ning yaratilishi haqida farmon imzoladi.

2013‑yil sentyabrning 18‑ida Ozarbayjon Respublikasining Prezidenti İlham Əliyev va xonim Mehriban Əliyeva Quba Soyqırımı Memorial Kompleksining ochilishini amalga oshirdilar.

Memarlik xususiyatlari

Obida uchta qismdan iborat: sirli pichoqni eslatadigan ikki konstruktsiya – kirish va chiqish, markazida qora xotira toshi joylashgan asosiy zal.

Obidaning oʻtkir uchlari kuchli ogʻirlikni tasvirlaydi. Oʻtgan uchlarning yer ostidan chiqishi haqiqatni yashirishning imkonsizligini koʻrsatadi.

Obida butunlay betondan tayyorlangan. Halok boʻlgan qurbonlarning xotirasiga matam sukutini tasvirlash maqsadida loyihada har qanday bezakdan voz kechilgan.

Interyer

Obida-muzeyning eksponatida 1918‑yil mart‑iyul oylarida Bakiyning 5 halok boʻlishida – Baki, Shamax, Quba, Cavad va Goyçayda musulmon aholining soyqırım tarixi aks etgan. 19 boʻlimdan iborat muzey eksponati Ozarbayjon, rus va ingliz tillarida taqdim etiladi. Eksponat 1918‑yil voqealari oldidan tinch Quba hayotini aks ettiruvchi foto‑rasmlardan boshlanadi. Bu yerda qadimiy Quba hayoti, tinch, birga yashovchi ozarbayjonlik, lezg, yahudi va boshqa xalqlarning vakillari, turli ijtimoiy qatlamlarga mansub insonlarni aks ettiruvchi rasmlar namoyish etiladi.

Ekspozitsiya noyob arxiv hujjatlari bilan boyitilgan. Bu yerda 1918‑yilning qonli hodisalaridan keyin jinoyatni tergov qilish uchun Ozarbayjon Xalq Respublikasi Favqulodda Tekshiruv Komissiyasining tashkil etilishi haqidagi qaror va komissiyaning hujjatlari, 1918–1920‑yillarda Ozarbayjon Xalq Respublikasi hududini aks ettiruvchi maxsus mazmundagi xarita, Heydər Əliyevin qirgʻiq haqida farmoni taqdim etiladi.

Turli ofatlarda sodir boʻlgan qirgʻiq vaqtida ommaviy ravishda maxsus shafqatsizlik bilan oʻldirilgan odamlarning aksariyati yoʻq qilingan, dengizga, quduqlarga tashlangan va shu sababli ularni dafn qilish imkonsiz boʻlgan. Zaldagi markazda bunday qurbonlarning xotirasiga qora marmar tosh qoʻyilgan.

Muzey Kompleksda maʼlumot markazi, boy kutubxona, kompyuterlar bilan taʼminlangan oʻqish zali faoliyat yuritadi. Kompleks hududida Ozarbayjon Respublikasining Davlat Bayrogʻi qoʻyilgan. Keng hovli sohasida Qubaning ramzi boʻlgan olma daraxtlaridan iborat bogʻ oʻrnatilgan.

Muzeyda har bir ofatning tarixiy falokatlari alohida boʻlimlarda boy foto, arxiv hujjatlari, statistik maʼlumot va diagrammalar bilan taqdim etiladi. Barcha maʼlumot uchta tilida, har boʻlimning oldida oʻrnatilgan elektron maʼlumot bazasida aks etadi.

Quba qirgʻiqini aks ettiruvchi hujjatli film zalda doimiy ravishda namoyish etiladi. Ekspozitsiyani zamonaviy sanʼat namunasi – ulkan metall plita ustida aks ettirilgan inson yuzlari toʻldiradi. Bu, tarixning qon yodiga kirgan hodisalarga bugungi qarash, zamonaviy davr munosabati sifatida baholanadi.

Zalning chiqishi 1918‑yilda Kavkaz Islom Ordusi tomonidan Bokin erkinlashtirilishini aks ettiruvchi foto‑rasmlar bilan yakunlanadi.