Haci Ahmet Pasha Mosque

Kirish

Kurşunlu Cami, Kayseriʼda joylashgan, Mimar Sinanʼning qilgan Usmoniy arxitekturasining asarlaridan biridir. Masjidning boshqa nomi Hacı Ahmet Paşa Camisiʼdir. Markaziy gumbazining qoʼrgʻoshin bilan qoplanganligi sababli nomi Kurşunlu Cami qoʻyilgan. Kayseriʼda 12 asar yaratgan Mimar Sinanʼning, Kayseriʼda hozirgi kungacha yetib kelgan yagona asaridir. Minbari, ichki bezaklari, şadırvani va kalem naqshlari jihatidan Usmoniy arxitekturasining chiziqlarini koʼrish mumkin.

Mimar Sinanʼning ikki revakli asarlaridan biri boʼlgan bu masjid bu xususiyati bilan Istanbulʼning Üsküdarʼdagi Mihrimah, Atik Valide va Eminönü Rüstem Paşa Camisiʼga oʼxshashdir.

Tarixi

Kurşunlu Cami, 16‑asrda Usmoniy davlat arbobi Hacı Ahmed Paşa tomonidan Mimar Sinanʼga qurdirilgan. Qurilish sanasi umumiy ravishda 1573 qabul qilinadi, lekin masjidning kitobida keyingi bir sana (1585) keltirilgan. Bino, han, hammom, maktab va imaretlardan iborat bir majmuaning qismi sifatida qurilgan.

Kurşunlu Cami, Mimar Sinanʼga taalluqli asarlar orasida joy oladi. Bino, klassik davr Usmoniy arxitekturasining xususiyatlarini aks ettirishi sababli Mimar Sinanʼning asarlari orasida baholanadi.

Arxitektura Xususiyatlari

Kurşunlu Cami, klassik davr Usmoniy arxitekturasining Kayseriʼdagi oʼziga xos asarlaridan biridir. 16‑asr arxitektura xarakterini olib yurgan yagona gumbazli, yagona minareli, oxirgi jamoat majmuasi ikki revakli masjiddir. Gumbazi qoʼrgʻoshin bilan qoplanganligi sababli xalq orasida “Kurşunlu Cami” deb ataladi. Ichki makonda asosiy gumbazning markazida celi sülüs hat bilan yozilgan Juma surasining 9‑oyati joylashgan va qora fonda oksid sari bilan yozilgan. Turkcha maʼnosi shunday: “Ey imon qiluvchilar! Juma kuni namoz uchun chaqirilganingizda, Allohni eslashga intiling, savdoni tark eting. Agar bilsangiz, bu siz uchun yaxshiroq boʼladi.” Gumbaz markazidan pastga tomon oʼn ikki boʼlimga boʼlinib tushgan dendanlar pastda boshqa dendanlar bilan uchrashadi. Rumi va hatayilar ishlatilgan bu naqshlar koʼk‑moviy, qizil, oq, yashil ranglarda boʼyilgan. Masjidda asosiy gumbazdan tashqari boshqa naqshli qism yoʼq. Oxirgi jamoat majmuasi besh kichik gumbaz bilan qoplangan va bu gumbazlar marmar ustunlar tomonidan qoʼllab turiladi. Avlod qismida esa sakkizta ustunli va gumbazli bir şadırvan mavjud. Bino, Mimar Sinanʼning katta hajmdagi asarlariga nisbatan oʼlcham jihatidan cheklangan bir masjid sifatida baholanadi. Qurilishida tosh material ishlatilgan boʼlib, mahalliy material tanlanishi xarajatni kamaytirishga yoʼnaltirilgan yondashuv sifatida koʼriladi.