Hosszúerdő-hegyi Cave

Hosszúerdő-hegyi-sziklaüreg Duna–Ipoly Milliy Parkda joylashgan Budai Tabiatni Himoya Zonasida, Budai togʻda joylashgan bir gʻoradir.

Tavsifi

Remeteszőlős tashqarisida, Hosszúerdő togʻida, qatʼiy himoyalangan hududda gʻora joylashgan. Hosszúerdő-hegyi-sziklaüreg Budapesht‑Máriaremete (Budapesht II. tuman) chetida koʻtarilgan Hosszúerdő togʻining DNy‑tomoni tomonida joylashgan, endi ishlatilmayotgan ikki tosh qazish joyidan gʻarbiy qismida joylashgan.

Suvli kelib chiqishi boʻlgan akna gʻorasi. Oson yetib borish mumkin, lekin gʻora yurish asbob-uskunalari bilan qiyin boʻlgan gʻorani koʻrish uchun ruxsat shart emas.

Tadqiqot tarixi

Takácsné Bolner Katalin (gʻora ilmiy boʻlimi) 1985‑yilda Hosszúerdő-hegyi-sziklaüreg (4750‑sonli gʻora katastr maydoni) uzunlik kesimi xaritasini va kesim xaritasini tayyorlagan. Xarita boʻyicha gʻora 5,2 m uzunlikda, 1,7 m balandlikda va 2,7 m chuqurlikda. Xarita planida sharqiy yoʻnalish belgilangan. Uzunlik kesimi xaritasida gʻoradagi kesim joylashuvi koʻrinadi. Kovács Richárd 2002‑yilda 1985‑yilda chizilgan ikki xaritani raqamlashtirgan.

Az Anubisz Barlangkutató Szakosztály 2003. évi jelentésében az van írva, hogy a Budai-hegységben, Nagykovácsi külterületén, a Hosszúerdő-hegyen, a 65-1412-es számú magassági ponttól ÉNy-ra, 190 m-re található régi kőfejtő falában, a rácskai kőfejtőtől ÉNy-ra, 140 m-re nyílik a Hosszúerdő-hegyi-sziklaüreg, amely egy hévizes eredetű, feltöltődött aknabarlang. 2003 januárjában, egy terepbejárás alkalmával az egyesület a Hosszúerdő-hegy ÉNy-i oldalában lévő, nem művelt kőfejtő falában talált egy tipikusan hévizes keletkezésű, 1–1,5 m átmérőjű, 5 m mély aknabarlangot. Elképzelhető, hogy a barlang nyilván van tartva a Budai-hegység barlangjait tartalmazó barlangkataszterben, de a szakosztály tagjai nem tudták megszerezni a barlang kataszteri számát. A barlangbejáratban a hőmérséklet‑különbség miatt kialakuló, intenzív kigőzölgés látszott.

Aknadan pastga tushib, kirishdan 3 m pastda, noʻxat toshli aragonit turi qobiqning bir qismi qalin qoplagan, baʼzi joylarda keyinchalik hosil boʻlgan, 5–6 sm uzunlikdagi tomchi toshlar koʻrinadi. Gʻorning oxirgi nuqtasini tashkil etuvchi, boʻshashgan tuzilishga ega, ehtimol qazib olish paytida qulagan tosh boʻlagining yuqori, 50–60 sm qismida koʻp montmilch yotqiziqlari aniqlangan. Aknaning oxirgi devorida Rácskai-gʻoridan maʼlum boʻlgan, nozik tuzilishga ega, plastinkali kaltsit yotqiziqlari koʻrinadi. Montmilch va plastinkali kaltsit yotqiziqlari mavjudligi, shuningdek, intensiv bugʻlanish asosida, gʻor yoʻlida boʻlgan tosh boʻlagini olib tashlash orqali Hosszúerdő-tepasida joylashgan, suvli kelib chiqishi boʻlgan gʻor tizimiga yoʻl ochilishi mumkin. Asosan tosh boʻlagidan iborat qazib olingan toʻldirish qazish maydonida, landshaftga mos tarzda joylashtiriladi. Hisobotga gʻorning geografik joylashuvi koʻrsatilgan xarita boʻlagi ilova qilingan. Hisobotga 5 m chuqurlikdagi gʻorning uzunlik kesimi xaritasi kiritilgan.

Boshqa boʻlimda, boʻlim 2003 yil may oyida gʻorani tadqiq qilishni boshlaganligi aytilgan. Tadqiqot ishini qiyinlashtirgan narsa, gʻora boʻshligʻi yorilganda yoʻlakka koʻp, 4–500 kg ogʻirlikdagi tosh bloklari tushganligi. Ushbu bloklarni kichik boʻlaklarga boʻlib, tashqi yuzaga olib chiqishgan. 7 m chuqurlikda (bu chuqurlikni yer bosimi bilan erishgan) ular, oʻzlari toʻldirgan toʻldirishda koʻp (qatlamli) kalsit juda zich holda atrofdagi tosh boʻlaglari bilan birlashganini kuzatishdi. Tadqiqotchilar qazishning yon devorining tegmagan toʻldirishida yotgan, qatlamli kalsitlarning joylashuvi, boʻsh toʻplam bloklari orasida kalsit hosil boʻlganini tasdiqlaydi. Bu kuzatuv, yoʻlakni toʻldirgan material gʻoraga gʻora ochilgandan keyin kelgan degan oldingi taxminlarga zid keladi.

8 m chuqurlikka tushganda yoʻldagi qoldiq yoriq boshladi va katta tosh blokini koʻtarib chiqqandan keyin ochilgan yoʻlda choʻkdi. Boʻshashgan joyni tozalashdi, keyin ochilgan yoʻlga tushishdi. Gʻor bir truba shaklidagi, 50×70 sm diametrli, deyarli vertikal yoʻl sifatida davom etdi, lekin 1,5 m pastda joylashgan tor joyda 8–10 kg lik tosh blok yoʻlni yopdi. Tosh va shagʻal devor orasida oʻta kichik (yurish mumkin) oʻlchamdagi yoʻl koʻrinib turganligi sababli, ular tosh blokni olib tashlashga qaror qilishdi. Yoʻlda kam joy tufayli ular oldinga egilib toshga erisha olmadilar. Shuning uchun klassik usulda (tarmoqni oyogʻiga bogʻlab, keyin boshini pastga qarab tushib) toshni olib tashlashga harakat qilishdi. Yomon kuch taʼsiri sababli bu usul natija bermadi. Keyin tarmoqda boshini pastga qarab osilib, toshni itarib, keyin qamchi bilan yoʻldan chiqarishdi.

Biroq bu usul bilan koʻp natija olishmadi, chunki tor joydan keyin yoʻl faqat 2 m vertikal ravishda pastga yurdi, keyin 30–40 sm lik manba quvuri shaklida torayib davom etdi. Yoʻlning oxirgi qismida toʻliq boʻshliqni kichik, quruq qoldiq toʻldirdi. Gʻorni yanada oʻrganish chuqur qazishli kon texnologiyasi qoʻllanilmasdan umidsiz boʻldi. Guruh Hosszúerdő-hegy togʻining gʻora boʻshligʻini tadqiq qilishni yakunlashga qaror qildi. Hujjatning ushbu qismiga gʻorning 10 m chuqurlikgacha koʻrsatuvchi uzun kesimli xaritasi ilova qilingan.

Kovács Richárd (Ariadne Karszt- és Barlangkutató Egyesület) 2004. yanvar 30‑da Hosszúerdő‑hegyi‑sziklaüreg (4750‑sonli barlangkatasztri terület, Nagykovácsi) uzun kesim xaritasini va kesishma xaritasini tuzdi. Xaritalarni tayyorlash uchun gʻorani Kovács Jenő (Ariadne KBE) oʻlchadi. Xarita boʻyicha gʻora 16 m uzunlikda, 12,5 m chuqurlikda va 2 m balandlikda. Xarita plakasida É‑i yoʻnalishi belgilangan. Uzun kesim xaritada gʻoraning ichidagi kesishma joylashuvi koʻrsatilgan.