İznik Museum

İznik muzeyi, Bursa viloyatining İznik tumanida va atrofida joylashgan arkeologik asarlarning namoyish etiladigan muzeyi.

1935‑yilda Yakup Çelebi Zaviyesiʼda ochildi, keyin 1960‑yilda Nilüfer Hatun imaretiga koʻchirildi. Bu yerda ham arkeologik asarlar, ham turk islom asarlari namoyish etilayotganda, 2020‑2022 yillari oraligʻida Madaniyat va Turizm vazirligi tomonidan İznikda yangi muzey binosi qurildi va arkeologik asarlar yangi binoga koʻchirildi. Nilüfer Hatun imareti, Turk Islom Asarlari Muzeyi sifatida xizmat berishni davom ettirayotganda, yangi muzey binosi İznik Muzeyi nomi bilan, arkeologik asarlarning namoyish etiladigan muzeyi sifatida 16 yanvar 2023‑yildan beri tashrifga ochilgan.

Asarlar

İznik muzeyida 1500‑ga yaqin asar namoyish etilmoqda. Asarlarning tarixi mil. avv. 6500‑yillargacha uzanadi. Muzeydagi muhim asarlardan baʼzilari quyidagilar:

Rim davriga mansub bir marmar stol oʻyin: “Ludus duodecim” (oʻn ikki yozuv oʻyini) yoki “duodecim scripta” deb ataladigan oʻyin, taxta kabi shans va strategiya unsurlarini birlashtiradi. Har bir oʻyinchining 15 ta taishi bor va ikki oʻyinchi taoshlarini oʻxshash tarzda taxtaga joylashtirgandan soʻng oʻyin boshlanadi.

Akhilleus (Aşil) lahdi: Yunon qahramoni Aşilga bagʻishlangan juda bezakli lahit. Lahditning atrofidagi oʻymali haykallarda Troya urushi, Yunon Aka qiroli Agamemnon, chorak xudo deb qabul qilingan Akhilleus va Akhilleusning tutquni Briseis tasvirlangan. Lahditning bir yuzida esa bahor, yoz va kuzni ifodalovchi haykallar mavjud.

Antigonos lahdi: Buyuk Iskandar generali I. Antigonosning milodiy 2‑asrga taʼriflangan lahdi, Hisardere nekropolining muhim lahitlaridan biridir. Antigonos 45‑50 yoshida vafot etgan, tanasi 3 qatlam yün kefe bilan oʻralib dafn etilgan.

Kefening bir bölümü, baş ostidagi yogʻoch yostiq va tananing ostidagi yogʻoch yotoqning bir qismi hozirgi kungacha yetib kelgan. Lahit, oʻsha davrda oʻliklar dafn qilinayotganda kefenlanganini va toʻgʻridan‑toʻgʻri toshga emas, yogʻoch yotoqqa joylashtirilganini koʻrsatishi jihatidan muhimdir. Lahit, Antigonosning xotini Arete tomonidan yasalgan va lahit ustida Arete tasviri hamda Antigonos uchun yozilgan matn mavjud. 1800 yillik bu matn yangi tarjima qilingan. Bu matnda, Aretening eri Antigonosning oʻlimidan keyin yashagan qaygʻusi quyidagi soʻzlar bilan ifodalanadi:

Men, qaygʻuli Arete... Barcha tanam va ruhim bilan Antigonosning qabristonidan baqiraman. Qaygʻudan sochim oqadi, his-tuygʻularimni yigʻlab namoyon qilaman. Bu baxtsiz hodisa, oʻlim, bu qadrli odamni ozod qilishi meni tutdi.

Nike‑Eros lahdi: II asr milodiyga taalluqli, Dokimeion tipidagi lahit. Ustida Nike va Eros tasvirlari bir-biridan mustaqil ravishda tasvirlangan. Lahit qopqogʻi yostiq shaklida tartiblangan. Qabr egasining tanasida kefen va matoga oid izlar hali ham saqlanib qolgan.

Nigerine va Astyris lahdi: Sanduq tipidagi lahit. 30‑45 yoshda vafot etgan ona Nigerine va 25‑30 yoshda vafot etgan qizi Astyrisga tegishli. Ona va qiz, qattiq kefenga oʻralgan holda topilgan. Keten, jun va ipak matolardan tayyorlangan kefening ichidagi tanalar hech qanday buzilmasdan hozirgi kungacha kelgan. Lahditning old yuzidagi yozuv, qabr egalari haqida maʼlumot beradi. Qabrda yotganlarning kimligi quyidagi matndan tushuniladi:

Men, Astyris (bu) lahdi juda sevimli onam Nigerine va oʻzim uchun sotib oldim.

Hespekli Mezar odasi replikasi: İznikʼga bogʻliq boʻlgan Elbeyliʼning chegaralari ichida, Hespekli hududida 1967 yilda juda yaxshi saqlangan holatda topilgan, lekin keyinchalik topuvchi qaroqchilar tomonidan vayron qilingan, mil. avv. 4‑yoki 5‑asrga taalluqli, 2,75×3,79 metr oʻlchamdagi, freskalar bilan bezatilgan maqbara xonasining bir replikasi İznik Muzeyida.