Kő-hegyi Passage

Kő-hegyi-átjáró Duna–Ipoly Milliy Parkida joylashgan Pomázda, Kő-hegyda joylashgan bir gʻor. Ikki kirishli oʻtish gʻori.

Tavsifi

Pomáz shahar tashqarisida, Kő-hegyning janubiy tomonida joylashgan tosh devorining tagida, butalar orasida gʻorning ikkala kirishi ham joylashgan. Pastki kirish tabiiy, uchburchak shaklida, koʻtariluvchi oʻq yoʻnalishida, 0,8 m kenglikda va 1 m balandlikda. Yuqori kirish ham tabiiy, uchburchak shaklida, pastga qarab oʻq yoʻnalishida, 1,5 m kenglikda va 1,5 m balandlikda. Kő-hegyi-gʻordan K‑ga taxminan 30–35 m masofada Kő-hegyi-átjáró joylashgan.

3,7 m uzunlikdagi Kő-hegyi-átjáró miotsen andezit glomeratida muzlashli kichiklashish va eriyish natijasida paydo boʻlgan. Oʻtish shaklidagi gʻorning podasi koʻtariluvchi va gorizontal, tipik kesim turlari uchburchak kesim va doira kesimdir. Podani katta miqdordagi humus, qum va tosh boʻlaglari qoplagan. Gʻorda oʻrgimchaklar, hashoratlar va chiqindilar uchraydi. Ruxsatsiz yurish mumkin boʻlgan gʻor. Faqat asosiy yoʻldan chiqqan quvurlik yoʻlakni batafsil koʻrish uchun chiroq ishlatish zarur.

Gʻor adabiyotda Kő-hegyi-átjáróbarlang (Eszterhás 1997) va Kőhegyi-átjáró-barlang (Ézsiás 1993) nomlari bilan ham uchraydi. 1993‑yilda gʻor adabiyotda birinchi marta Kő-hegyi-átjáró deb nomlangan.

Tadqiqot tarixi

1971‑yilgi “Karszt és Barlangban” nomli, Boros Ádám tomonidan yozilgan tadqiqotda, ohak va dolomit gʻorlaridan tashqari, boshqa boʻshliqlarda ham oʻsimliklar borligi aytilgan. Vengriyada bunday holat kam uchraydi. Pomázdagi Kő-hegy toshlari orasida andezitdan iborat gʻor kabi tosh darvoza bor, unda oʻziga xos, ohakdan qochuvchi va Vengriya Oʻrta Togʻlarida kam uchraydigan, asosan qorongʻu oʻrmonlarda yashovchi, Aulacomnium androgynum nomli qoʻriqchi mavjud. Bu qoʻriqchi janubiy tomondagi toshlarda, togʻ yuzasida, bu gʻor kabi shakllarda yashay olmaydi. 1984‑yilda nashr etilgan “Magyarország barlangjai” kitobida, Pomázdagi Kő-hegy toshlari orasidagi andezit blokida Aulacomnium androgynum nomli oʻziga xos, ohakdan qochuvchi, kam uchraydigan qoʻriqchi oʻsib chiqadi, deyilgan.

Troglonauta Barlangkutató Csoport 1993‑yilgi hisobotida Kőhegyi‑átjáró‑barlang Kő‑hegyi‑barlangdan K‑ga taxminan 30 m masofada, taxminan bir xil balandlikda joylashganligi aytilgan. Ézsiás György va uning hamkasblari, Budai Kornél, yaqin aholining yoʻriqnomasiga asoslanib, bu gʻorani topishgan. Kőhegyi‑átjáró‑barlang nomini Ézsiás György bergan. Gʻora yozma asarlarda tilga olinmagan, faqat botanika jihatdan qiziqarli joy sifatida togʻ jinsiy darvoza (Karszt és Barlang, 1971) deb tasvirlangan. Ahamiyatsiz oʻtish gʻorasi 3 m uzunlikda va 2 m balandlikda. Vulkanik jinsda hosil boʻlgan. Qoʻlyozmaga ikki rangli foto qoʻshilgan. Birinchi fotosida Kő‑hegyi‑átjáróning pastki kirish darvozi koʻrinadi, ikkinchisida esa yuqori kirish darvozi. Gʻora tavsifi bilan birga Kő‑hegyi‑átjáró joyi belgilangan xarita boʻlagi ham qoʻshilgan.

Eszterhás István tomonidan yozilgan “Magyarország nemkarsztos barlangjainak lajstroma” nomli, 1993‑yilda yaratilgan qoʻlyozmada Visegrádi‑togʻlarida, 4900‑sonli gʻora katastrofasi hududida, Pomázda Kő‑hegyi‑átjáró joylashganligi aytilgan. Andezittufada yaratilgan gʻora 3 m uzunlikda va 2 m balandlikda. Ushbu yigʻindida, 1993‑yil oxirigacha maʼlum boʻlgan, Magyarországda karszt jinsida emas, yaratilgan 520 ta obyekt (478 gʻora va 42 sunʼiy boʻshliq) roʻyxatga olingan. Magyarországda 8 ta gʻora yoki sunʼiy ravishda yaratilgan, gʻora deb atalgan boʻshliq, andezittufada shakllangan. Visegrádi‑togʻlarida karszt jinsida boʻlmagan 33 ta gʻora yaratilgan.

1996‑yil 6‑iyulda Nagy Eszter va Tinn József gʻorani oʻlchashdi, keyin oʻlchov natijalariga asoslanib Eszterhás István Kő‑hegyi‑átjáró asosiy reja xaritasini tuzdi, unda 1:50 masshtabda gʻora tasvirlangan. Oʻlchovga koʻra gʻora 3,7 m uzunlikda. MKBT Vulkánszpeleológiai Kollektívining 1996‑yilgi yillik kitobida shunday yozilgan: Visegrádi togʻlarida, Pomázda joylashgan Kő‑hegyi‑átjáró gʻorasi 3,7 m uzunlikda va 2 m balandlikda. Kő‑hegyi‑gʻoradan K‑ga taxminan 30–35 m masofada Kő‑hegyi‑átjáró joylashgan, uning shakli Kő‑hegyi‑gʻoraga oʻxshash. Kő‑hegyi‑átjáró‑gʻora 4,31 m uzunlikda. Asosiy tarmoq keng oʻtish yoʻli boʻlib, devorida asosan yirik yiriklashish izlari, lekin eriyish izlari ham koʻrinadi. Asosiy tarmoqdan 1,31 m uzunlikda, 0,5 m diametrli eriygan quvur chiqadi. Yer bilan qoplangan pastki qismi juda qiyalik. Juda yoʻqotiluvchi gʻora juda qiziqarli emas. Yillik kitobga Kő‑hegyi‑átjáró 1996‑yilda yaratilgan xaritasi kiritilgan.

MKBT Vulkánszpeleológiai Kollektívining 1997‑yilgi yillik kitobida Kő‑hegyi‑átjáró‑gʻora (Visegrádi togʻlari, Pomáz, Kő‑hegy) 3,7 m uzunlikda va 2 m balandlikda ekanligi qayd etilgan. 2001‑yil 12‑novabrda tayyorlangan “Magyarország nemkarsztos barlangjainak irodalomjegyzéke” nomli qoʻlyozmaning gʻora nomlari koʻrsatmasida Kő‑hegyi‑átjáró‑gʻora (Visegrádi togʻlari, Pomáz) keltirilgan. Gʻora nomlari koʻrsatmasida gʻoraga oid 2 ta adabiy asar tilga olingan. 364‑bandda gʻora zikr etilmagan, uning oʻrniga 365‑bandda zikr qilingan.

2006‑yilda yozilgan roʻyxat varaqasiga koʻra Kő‑hegyi‑átjáróning (Pest viloyati, Pomáz, Duna–Ipoly Milliy Bogʻ Direktorati, Markaziy Duna vodiysi KTVF) barlog‑katastr raqami 4900‑30. 339 m balandlikda joylashgan barlog kirish koordinatalari: 258821 (x), 647783 (y). Barlog 3,7 m uzunlikda, 0 m chuqurlikda, 2 m balandlikda, 2 m vertikal yoyilishli va 3,7 m gorizontal yoyilishli. Barlog muzlash natijasida kichiklashish va yoriq tufayli shakllangan. Barlog xavf ostida emas. 2014‑yilgi Karszt rivojlanishi boʻyicha tadqiqotda Pomázda joylashgan Kő‑hegyi‑átjáró barlog 3,7 m uzunlikda va 2 m balandlikda ekanligi koʻrsatilgan. Visegrádi togʻ tizmasining 101 barlogidan biri Kő‑hegyi‑átjáró.