Strázsa-hegyi Róka Cave

Strázsa-hegyi Rókalyuk Duna–Ipoly Milliy Parkida joylashgan Pilis togʻida, Nagy‑Strázsa‑togʻida joylashgan bir gʻoradir.

Tavsifi

Esztergom‑Kertváros shahar hududida joylashgan Nagy‑Strázsa‑togʻ (Strázsa‑togʻ) janubiy tomonida gʻora joylashgan. Strázsa‑togʻ gʻorasidan sharq‑shimoliyga 6 m masofada Strázsa‑hegyi Rókalyuk kirish joyi joylashgan. Gʻora kirishining ustidagi tosh qadamida «Krasnoyarsk» yozuvi koʻrinadi, bu katta qora harflar bilan yozilgan. Gʻora kirishiga faqat yengil toshga chiqish yetarli, lekin kirish uchun maxsus uskunalar kerak emas. Trias davriga mansub dachstein kretonida 2,5 m uzunlikdagi gʻora hosil boʻlgan.

Strázsa‑hegyi Rókalyuk adabiyotda Strázsa‑hegyi‑rókaluk (Kraus 1997), Strázsa‑hegyi‑rókalyuk (Kordos 1984), Strázsa‑hegyi rókalyuk (Véghelyi 1922–1925), Strázsahegyi rókalyuk (Tasnádi 1926–1927) va Sztrázsahegyi rókalyuk (Kadić 1952) nomlari bilan ham uchraydi.

Tadqiqot tarixi

1922–1925 yillarda Barlangkutatásda nashr etilgan maqolada Véghelyi Lajos, Eski‑Strázsa‑togʻning DK qismidagi yaltiroq kreton tosh qatlamlarida, karstlashgan tosh toʻplamida uchta boʻshliq topilganini, ularning biri Strázsa‑hegyi rókalyuk ekanligini bayon etadi. U boʻshliqga rókalyuk nomini bergan, chunki uning shakli rókalyuk tosh boʻshliq turiga mos keladi. Bu gʻoraning kirish joyi togʻning tepasiga eng yaqin joyda, 295 m balandlikda joylashgan. Gʻora kirishi sharq‑shimoliyga qaragan. 1925‑yil Esztergom yillik jurnalida Eski‑Strázsa‑togʻning Tábla‑togʻga qaragan, juda karstlashgan qismida tosh boʻshliqlari mavjudligi qayd etilgan.

Az 1926–1927. yili Barlangkutatásda Strázsahegyi rókalyukda (Esztergom viloyati) 1923–1924 yili amalga oshirilgan yarasa kuzatuvlari haqida maʼlumot bor, unda Tasnádi Kubacska András va Véghelyi Lajos bir necha marta kichik patkó yarasani (Rhinolophus hipposideros Bechst.) kuzatganlar. 1924 yil 24 iyulda ona hayvonlarda juda rivojlangan bolalar hali osilgan edi.

1935 yili Erdészeti Lapokda Esztergom yaqinida joylashgan va juda qiziqarli tosh shakllariga boy Strázsa-hegy karst tosh guruhida Véghelyi Lajos uchta boʻshliqni topganligi yozilgan. Ulardan birini Strázsahegyi rókalyuk deb nomlagan. Turisták Lapja 1937 yili sonida shunday yozilgan: Strázsahegyi rókalyuk Strázsa-hegyi-barlangtól va Strázsa-hegyi-sziklaodútól shimoliy‑ga, biroz yuqorida joylashgan. Bir necha metrdan keyin taxminan 1 m kenglikda va 0,5 m balandlikda boʻlgan teshik asta‑asta toray boshlaydi. Kadić Ottokár 1952 yili tugatgan qoʻlyozmasida Strázsahegyi rókalyuk Strázsa-hegyi-barlangtól va Strázsa-hegyi-sziklaodútól biroz yuqorida, shimoliy‑ga joylashganligi aytilgan. 1 m kenglikda va 0,5 m balandlikda boʻlgan kirish bir necha metr uzunlikdagi, orqaga torayuvchi boʻshliqka olib boradi. Qoʻlyozmadagi gʻorani tasvirlovchi qism Schőnviszky László nashriga asoslanib yozilgan.

Láng Sándor 1953‑yilda nashr etgan tadqiqotiga koʻra, Nagy‑Strázsa‑togʻda uchta uzoqdan maʼlum (Strázsa‑togʻ‑gʻor, Strázsa‑togʻ‑saxla‑teshigi, Strázsa‑togʻ‑tulki‑teshigi) va yaqinda topilgan bir gʻor (Sátorkőpusztai‑gʻor) mavjud. Eski tavsiflangan uchta gʻordan eng kattasi Strázsa‑togʻ‑gʻor. Strázsa‑togʻ‑tulki‑teshigi togʻning yuqori qismida joylashgan. Bu gʻor Strázsa‑togʻ‑gʻordan 15 m masofada. Gʻorning sharq‑shimolga qaragan kirish darajasi 295 m balandlikda joylashgan. Bu gʻorni ham karst‑suv eritgan (Strázsa‑togʻ‑gʻor va Strázsa‑togʻ‑saxla‑teshigini kabi), shuning uchun u manba‑gʻor hisoblanadi. Véghelyi Lajos ham togʻning yuqori uchta gʻori (Strázsa‑togʻ‑gʻor, Strázsa‑togʻ‑saxla‑teshigi, Strázsa‑togʻ‑tulki‑teshigi) umumiy yoriq tizimi boʻylab shakllangan deb hisoblagan. Láng Sándor yuqori uchta gʻor pastki Sátorkőpusztai‑gʻor bilan ham bogʻlangan va har birini qoʻziq‑boshli karst‑suv eritgan, deb taxmin qilgan.

1976‑yilda tugallangan va Bertalan Károly yozgan qoʻlyozmada, Strázsa‑togʻ‑tulki‑teshigi Pilis togʻ tizmasida (Pilis‑vonalida), Esztergombada joylashganligi aytilgan. Strázsa‑togʻ‑gʻordan sharq‑shimolga taxminan 20 m masofada, 295 m balandlikda tulki‑teshigining sharq‑shimolga qaragan kirish darajasi mavjud. Strázsa‑togʻ‑tulki‑teshigi 3–4 m uzunlikda, 1 m kenglikda va 0,5 m balandlikda boʻlib, bu manba‑gʻordir. Qoʻlyozmaning gʻorni tasvirlaydigan qismi 2 ta nashr asosida yozilgan. 1984‑yilda nashr etilgan “Magyarország barlangjai” nomli kitobning mamlakat boʻylab gʻorlar roʻyxatida Pilis togʻ tizmasi gʻorlari orasida bu gʻor Strázsa‑togʻ‑tulki‑teshigi nomi bilan keltirilgan. Roʻyxatga bogʻliq ravishda Dunazug‑togʻ tizmasi gʻorlarining geografik joylashuvini koʻrsatadigan 1:500 000 masshtabdagi xaritada gʻorning geografik joylashuvi koʻrsatilgan.

1997‑yil 29‑may kuni Regős József barlogʻni oʻlchadi, keyin 1997‑yil 1‑iyun kuni oʻlchov natijalari asosida Kraus Sándor barlogʻning asosiy reja xaritasini va kesim xaritasini tuzadi. Ikkala xaritada barlogʻ 1:50 masshtabda koʻrsatilgan. Asosiy reja xaritasida kesimning barlogʻ ichidagi joylashuvi koʻrsatilgan. 1997‑yil 29‑may kuni Kraus Sándor joylashuv chizmasini chizdi, unda Kis‑Strázsa‑hegy, Középső‑Strázsa‑hegy va Nagy‑Strázsa‑hegy barlogʻlarining geografik joylashuvi tasvirlangan. Chizmada Strázsa‑hegyi Rókalyuk nomi bilan belgilangan Rókalukning geografik joylashuvi koʻrsatilgan. Kraus Sándor 1997‑yilgi hisobotida, 1997‑yilgacha ham maʼlum boʻlgan Strázsa‑hegyi‑rókalukning 1997‑yilda xaritasi tuzilganligi yozilgan. Hisobotga 1997‑yilda chizilgan joylashuv chizmasi kiritilgan.