Balibey Han

Balibey Han, Bursa'da Kapalıçarşı'daki dükkanlara mal satmaq ya da mal almaq üçün şəhərdən kənardan gələn karvanların konaklama ehtiyaclarını qarşılamaq məqsədilə 15-ci əsrin sonlarında tikilmiş üç mərtəbəli handır.

Osmanlı Dövləti vəzirazamlarından Bayezid Paşa'nın qardaşı olduğu düşünülən Niğbolu Sancak Beyi Hamza Bey'in oğlu Bali Bey tərəfindən Fatih Sultan Mehmed dövründə etdirilmişdir.

Hisar Kapı altında, Kırkmerdivenler yanında; Okçu Baba Türbesi'nin güney tərəfdə yerləşir. 64 otaqlı bina, Osmanlı Devleti'nin ilk üç mərtəbəli hanı olma xüsusiyyətini daşıyır.

Planı baxımından öz halını böyük ölçüdə itirmiş olan bina, 2009-cu ildən bəri ənənəvi əl sənətləri bazarı kimi istifadə olunur.

Tarix

Kitabı tapılmadığından inşa tarixi müəyyən edilə bilməsə də, əsər 15-ci əsrin ikinci yarısına tarixlənir. Bənzəsi I. Mehmed və II. Muradın vəzirazamı Bayezid Paşa'nın qardaşı olduğu düşünülən “İzmir Fatihi” ləqəbli Niğbolu Sancak Beyi Hamza Beyin oğlu Bali Beydir.

Osmanlı şəhər-içi hanları adətən iki mərtəbəli binalardır, lakin Bali Bey Han üç mərtəbəli bir tərtibatla 15-ci əsrin ikinci yarısında tikilmişdir. Dövrü üçün belə bir mərtəbə tətbiqi ilk olması baxımından əhəmiyyətlidir.

19-cu əsrdə "Vasıf Paşa Hanı" adıyla da adlandırılan əsər; zaman ərzində bir sıra təmir işləri görmüş, müxtəlif funksiyalarda istifadə olunmuşdur. I. Dünya Müharibəsinin ilk illərinə qədər, poçt arabalarının qaldığı və poçt

xidmətlərinin icra edildiyi bir mərkəz olduğu bilinməkdədir. 1950-ci illərdə bəzi bölmələrinin sığınacaq olduğu, 1970-ci illərdə isə avlularından birinin bir hissəsinin qəhvəxana məqsədilə istifadə edildiyi bilinir. Uzun müddət yerüstü mərtəbəsi torpaq altında qalan əsərin avlusu və yerüstü mərtəbə məkanları 1980-ci illərdə aparılan qazma və təmizlik işləri ilə torpaq doldurulmasından təmizlənmişdir.

Bina, 2006-cı ildə başlayan bərpa işləri nəticəsində 2008-ci ildə ənənəvi əl sənətləri bazarı kimi xidmətə başlamışdır.