İpek Han

İpek Han, Bursa‑da Hanlar Bölgəsində Yaşıl Külliyəyə gəlir gətirmək məqsədilə 15‑ci əsrdə Osmanlı sultanı I. Mehmed tərəfindən tikilmiş iki mərtəbəli han.

İpək tacirləri və iplikçilərin istifadəsi üçün hazırlanmış olan bina, Bursa‑nın ən böyük hanlarından biridir. Bursa Ulu Camii ilə Pirinç Han arasında yerləşir. Hal-hazırda manufaktürçülər, gəlinlik və abiye geyim tikmə evləri tərəfindən istifadə olunur.

2014-cü ildə UNESCO Dünya İrs Siyahısına daxil olan “Bursa və Cumalıkızık: Osmanlı İmperiyasının Doğuşu” Dünya İrs Sahəsinin komponentlərindən biri olan Yaşıl Külliyənin bir hissəsidir.

Tarixçə və memarlıq xüsusiyyətləri

İpək alıb satan və onların bükmə işlərini edən kazazlar, bu hanın iki tərəfində yerləşən dükanlarda çalışdıqları üçün hanə “Böyük Kazazxana” adlandırılmışdır. “Sultan Hanı”, “Han‑ı Harir”, “Yeni İpək Hanı”, “Köhnə İpək Hanı” Faytonçular Hanı, Arabacılar Hanı” kimi adlarla da anılmışdır. Bursa hanlarında konaklama edilməməsinə baxmayaraq İpək Han, konaklama məqsədi ilə də istifadə edilmişdir.

Memarının kim olduğu bilinmir, lakin Yaşıl Külliyənin də memarı olan Hacı İvaz Paşa olması ehtimal edilir.

Yontma daş və kərpicdən inşa edilmiş bina, avlu ətrafında iki mərtəbəli revak və bu revaklara açılan otaqlardan ibarətdir. Alt mərtəbəsində 38, üst mərtəbəsində 38 olmaqla ümumilikdə 76 otağı var. Hal-hazırda bəzi məhəllələr də otaq halına gətirilmiş və otaq sayı 81‑ə yüksəlmişdir. Orijinal fasadın daxili tərəfində Yaşıl Cəmidə də görülən çinilərin az miqdarda nizamlı olmayan şəkildə istifadə edildiyi görülür. Hanın ortasında şadırvan, dörd otaq və onların üstündə on iki bucaqlı məscid var, lakin məscid günümüzə çatmamışdır.

Çox sayda yanğın və zəlzələdə zərər görən; 1557, 1632, 1742, 1775 illərində müxtəlif təmir işləri görən hanın şərq tərəfindəki giriş fasadı Vəli Ahmed Vefik Paşa dövründə Mecidiye Küçəsinin açılması zamanı yıxılmış; 1958-ci ildəki Bursa Kapalıçarşı yanğından sonra bu bölmə yenidən tikilmişdir. Bina 1980-ci ildə təmir olunmuşdur.