Bivak Cave

Bivak mağarası Duna–Ipoly Milli Parkı ərazisində yerləşən Pilis dağlıq bölgəsindədir. Macarıstanın xüsusi qorunmuş mağaraları arasında yer alır. Arxeoloji və paleontoloji tapıntılar ondan çıxarılıb. Turist bələdçilərində də bu boşluq təsvir olunur.

Təsvir

Pilisszentlélek kənar bölgəsində, Pilis dağında yerləşən Csévi-szirteken mağara yerləşir. Legény-mağarasının girişindən 101°-də, 96 m məsafədə və 70 m yuxarıda, 536 m dəniz səviyyəsindən hündürlükdə yerləşir. Təbii, əyri girişə heç bir yol yoxdur, girişin eni 6,8 m, hündürlüyü 3 m-dir. Dağlıq, dik ərazidən yalnız çətin qayaya dırmaşmaqla, turist bələdçilərinə görə, çatmaq mümkündür, lakin bu həddindən artıq iddia edir.

Karsrt su səviyyəsindən aşağı həllolma ilə mağara yuxarı triass dövrü dachstein kireçdaşıda yaranıb. 1953-cü ildə Jánossy Dénes və Vértes László orada uğurlu arxeoloji qazıntı aparıblar, lakin qazıntı zamanı tapılan gil parçalarını saxlamamışlar, buna görə də mağaranın orta əsr dövründə məskunlaşması etibarlı şəkildə sübut edilə bilməz. Mağara yeni arxeoloji qazıntıya uyğundur. Mağaranın döşəməsi daş qırıntılarından və humusdan ibarətdir, ön hissəsində yanacaq yeri yaradılıb. Lakin qeyri‑bərabər torpaq səbəbindən artıq bivak üçün az uyğundur. Girişin yaxınlığında bitki qırıntıları və çökək var. Sağ tərəfdəki daş blokunu gil örtür. Divarlar daxili hissələrdə də algalıdır, çünki mağaraya günəş işığı düşür.

Son nöqtə çatlağının genişlənməsi, oraya mağaranın davamı ola biləcəyini göstərir, lakin oraya yalnız sarkıt çatlağının genişlənməsi ilə daxil olmaq mümkündür. Yalnız çətin dırmanışla 4 m hündürlükdə yerləşən və 2,5 m uzunluğunda olan Yuxarı-çuxura çatmaq mümkündür. Burada ən çox ölücül kiçik damcı daşlar görülür. Girişdən bir neçə metr sonra mağaranın tavanından kəmərvari bir dəlik təxminən 10 m hündürlükdə səthə çıxır. Yəqin ki, bu, odun tüstüsünü açıq havaya çıxarır. Divarlarda qurulmuş barmaq izi, kondens şor daşları və kiçik damcı daş formasyonları görülə bilər. Sağ tərəfdə mağaranın adı kömürlə yazılıb. Divarlar yanma səbəbindən kömürlüdür, həmçinin bəzi yerlərdə zibillər də var. Geniş mağara sərbəst şəkildə görülə bilər. Yarpaq tökülməsindən sonra girişdən gözəl mənzərə açılır. Mağaranın böyük hissəsi xoş gəzişə bilən vəziyyətdədir. Yalnız yan çuxurda və son nöqtə çatlağının daha ətraflı incələnməsi üçün işıq lazım ola bilər.

1931-ci ildə Bivak-mağarası olaraq ilk dəfə ədəbiyyatda adlandırıldı. Mağara ədəbiyyatda Bivak mağarası (Vértes 1965), Bivakmağarası (Horváth, H. Kelemen, Torma 1979), Bivak-saxma boşluğu (Kadić 1952), Csévi-szirti Bivak-mağarası (Kárpát 1990), Pilisi Bivak-mağarası (Schőnviszky 1937), Pilisi-Bivak-mağarası (Mezei 1967) və Pilisi Bivak mağarası (Bertalan, Schőnviszky 1976) adları ilə də rast gəlinir.

1960‑cılara qədər

1908-ci ildə nəşr olunan, Esztergom vilayətini tanıdan kitabda Esztergom vilayətində mağara sakinlərinin izləri tapılmadığı bildirilir, çünki orada insanın qədim zamanlarda yaşadığına işarə edən izləri olan mağaralar yoxdur. Bu bölgəyə daha inkişaf etmiş tələblərlə ilk məskunlaşanlar gəldilər; onlar heyvan sümükləri, maral buynuzundan hazırlanmış alətlərin yanında daş alətlər də istifadə edirdilər. Buna görə də onlar mağaralarda və ya yerə qazılmış boşluqlarda yaşamağa məcbur deyildilər, çadır və kulüb qura bilirdilər. Ormanda və ya çətin əlçatan, uzaq bölgələrdə hələ də çoxlu sayda mağara və yerə qazılmış boşluqlar var və onların içində insan mədəniyyətinin izləri mövcuddur; bunlar qədim insanların yaşayış yeri ola bilməzdi. Onlar əsasən tatar işğalı və türk məhviyyəti dövründən qalan gizli sığınacaqlardır, çünki orada tapılan əşyalar qədim dövrlərə aid deyil.

Bələdiyyənin orta eni 2,5 m, ən böyük eni 5,5 m-dir. Təmizənən tamamilə üfüqi bir döşəməyə malikdir. 1929-cu ildə bələdiyyədə dağılmış daşlardan bələdiyyənin orta hissəsində müşahidə olunan daş divar hazırlanmışdır. Damcı daş forması yalnız mərtəbə bölməsinin əsas hissəsində yerləşir, lakin orada da çox deyil. Divarlar tüstüdən qara rəngdədir, əsasən ocak ətrafında. Bələdiyyədə bir neçə böcək xaricində daha böyük heyvan yaşamır. Sebős Károly yalnız bir dəfə orada yarasa və bir dəfə nəhəng qulaqlı dovşan görüb, baxmayaraq ki, o, bələdiyyədə çox dəfə gəzib. Yəqin ki, onlar da nadir hallarda girirlər, çünki daimi orada qalmağın ən xarakteristik sübutu, yəni tullantı, yalnız izlərdə tapıla bilər. Bələdiyyədə qazıntı aparılmayıb.