Çorlulu Ali Paşa Medresesi

Çorlulu Ali Paşa Medresəsi, İstanbulun Fatih rayonunda, Beyazıt məhəlləsində yerləşən tarixi medrese binasıdır. Çorlulu Ali Paşa tərəfindən 1707-1709 illəri arasında tikdirilmiş Çorlulu Ali Paşa Camisinin də olduğu bir külliyənin hissəsidir.

İnşa Dövrü

Cami, tekke, medrese (dârülhadis), kitabxana, hazirə və məşrutalardan ibarət külliye, İstanbulun mənbələrdə Irgatpazarı/Esirpazarı/Makasçılar, bu gün isə Çarşıkapı olaraq adlandırılan məkanında və köhnə Simkeşhâne binasının yerində 1707-1709 illəri arasında qurulmuşdur. Bənzəsi, II. Mustafa’nın damadı və III. Ahmedin sadrazamlarından olan Çorlulu Ali Paşa’dır. Çorlulu Ali Paşa, 1670-ci ildə Çorlu’da bir kəndçi ailəsinin oğlu olaraq dünyaya gəlmiş, 3 may 1706-cı ildə sadrazamlığa gətirilmişdir. 1708-ci ildə yeddi ildir nişanlı olduğu II. Mustafa’nın qızı Emine Sultan ilə evlənmişdir.

Restorasiya və İstifadə

Hansı tarikata aid olduğu müəyyən edilməyən tekke, 19-cu əsrin əvvəllərindən etibarən İstanbul tekke siyahılarında yer almamış və bu dövrdən etibarən əsas funksiyasını itirərək külliyənin medresəsinə əlavə edildiyi düşünülür. Külliyə binaları 1960-1961-ci illərdə, şadırvanlar isə 1963-cü ildə Vəkillər Ümumi İdarəsi tərəfindən təmir etdirilmiş və medrese bölməsi bir müddət Arapkir Mədəniyyət Cəmiyyəti’ne verilmişdir. Bu gün cami-tevhidhane cami, medrese və tekke hücrələri turistik əşya dükanı, dərsxana ilə medrese həyəti qəhvəxanası və kitabxana da imam məşrutası olaraq istifadə olunur.

Ümumi Yerleşim

İstanbulun sıx bir ticarət sahəsində yerləşən külliyənin sahəsi şimal-cənub istiqamətində iki hissəyə bölünmüş, qərbdə qalan hissədə öz içində bütöv təşkil edən cami ilə tekke, şərqdə isə medrese ilə kitabxana yerləşdirilmişdir.

Medrese

Dikdörtgen planlı medrese həyətinin cənub‑şərq küncündə dərsxana, onun şimalında kitabxana, mərkəzində şadırvan və qərb sərhədində tələbə hücrələri yerləşir. Medrese girişinin üzərindəki 1120 (1708) tarixli, ta'lik kitâbenin manzum mətnini şair Dürrî‑yə aid edilir. Ölçü və dizayn baxımından tekke hücrələrinin eşi olan medrese hücrələri səkkiz ədəd olur. Səkkizbucaqlı prizma şəklindəki dərsxana basıq kasnaklı bir kubbə ilə örtülüb, qərb yönündə sivri kəmərli bir giriş revakı və hər üzündə şaquli ox üzərində yerləşən iki pəncərə ilə təchiz edilmişdir.

Bu gün

Medrese, İstanbulun mərkəzi mövqeyində yerləşən Beyazıt məhəlləsində, Qapalıçarşıya yaxın bir yerdədir. Avlusu bu gün nargilə və Türk qəhvəsi xidməti göstərən çayxanalar kimi fəaliyyət göstərir və həm yerli əhali, həm də turistlər tərəfindən sıx ziyarət olunur.