Çorlulu Ali Paşa Mosque

Çorlulu Ali Paşa Camii, İstanbul şəhərinin Fatih rayonuna bağlı Molla Fenari məhəlləsində yerləşən ibadət məbədidir.

Cami, II. Mustafa’nın damadı və dövrün sadrazamı olan Çorlulu Ali Paşa tərəfindən hicri 1119 (milli 1707-1708) ildə tikdirilmişdir. İnşa tarixi, Sabit Efendi tərəfindən yazılan kitabədə yer alır. Cami, yalnız bir ibadət yeri deyil, eyni zamanda Çorlulu Ali Paşa Medresesi‑nin də daxil olduğu bir külliyənin mərkəzi quruluşudur. Ətrafında medrese, dərsxana, tekke, kitabxana, çeşmə və şadırvan kimi tamamlayıcı binalar yerləşir. Kəsilmiş küfək daşından inşa edilən bina, tək kubbəli və tək minarəlidir. Cami, 1766 İstanbul zəlzələsində zərər görmüş, 1894 İstanbul zəlzələsində isə daha ağır ziyan almışdır. 1961‑1965 illəri arasında Vakıflar Ümumi İdarəsi tərəfindən geniş şəkildə bərpa edilmişdir.

Midilli‑də edam edilən Çorlulu Ali Paşa‑nın başı, caminin hazirəsinə dəfn edilmiş və qəbr daşı bu gün də yerindədir. Ali Paşa‑nın öz adını daşıyan digər cami isə Beyoğlu rayonunda, Haliç sahilində yerləşən Çorlulu Ali Paşa Camii‑dir.

Memarlıq

Cənub‑şərq küncündə medrese hüceyrələrinin təşkil etdiyi kütləyə bitişik cami‑tevhidhane, kvadrat planlı bir harim ilə beş gözlü bir son cəmiyyətdən və onların sərhədlərində yüksələn bir minarədən ibarətdir. Daşıyıcıları və kəmərlərində ağ mərmər istifadə olunmuş son cəmiyyətdə, sivri kəmərli beş aralıqdan ortadakı kvadrat izdüşümlü bölmə kubbə ilə, yanlarda yerləşən və iki‑şər kəmər aralığına rast gələn düzbucaqlı izdüşümlü bölmələr də güzgülü tonozlarla örtülmüşdür. Sivri kəmərlərin oturduğu küncləri püsküllü başlıqlar müxtəlif dizaynları ilə diqqət çəkir və Lâle Dövründən sonra Osmanlı memarlığında ağırlığı hiss ediləcək barok üslub təsirlərinin ehtimal ki, ilk göstəricilərindən birini təşkil edir.