East Cserháti Protected Landscape Area

Kelet-cserháti Təbiət Qoruma Sahəsinin sahəsi 6916 hektardır, bundan 493 hektar artırılmış qorunur. Təbiət qoruma sahəsi Bükki Milli Parkı İdarəsinin tabeçiliyindədir.

Məkanı

Cserhát Nógrád vilayətində, Börzsöny və Mátra arasında yerləşir, şimaldan Ipoly çayı vadisi, cənubdan isə artıq Alföld sərhədlənir. Təbiət qoruma sahəsi Pásztótan qərbə, təxminən Hollókő, Márkháza, Ecseg və Bokor bələdiyyələri tərəfindən sərhədlənən ərazidə uzanır.

Xüsusiyyətləri

Keleti-Cserhát ölkəmizin ən çox məhv olunmuş, ən müxtəlif səthli dağ silsiləsidir. Dağ silsiləsi dörd piroksen-andezit variantından, əsasən onların aglomeratlarından və tufalardan ibarətdir. Ərazinin geoloji əhəmiyyəti ondadır ki, burada ölkəmizdə ən tam inkişaf etmiş miosen təbəqə seriyası yerləşir, bu da üçüncü dövrün formasyonlarının öyrənilməsi üçün ən əlverişli sahədir.

Keleti-Cserhátda Bükki Milli Parkı İdarəsinin təklifi əsasında Natura 2000 sahələrinin müəyyənləşdirilməsi də həyata keçirilmiş, aşağıdakı sahələr təyin olunmuşdur: szentkúti Meszes-tető, Tepke, Bézma, bujáki Csirke-hegy və Kántor-rét, szandai Vár-hegy.

Bitki və heyvan aləmi

Keleti-Cserhátın özünəməxsus florası təbii amillərin və insan fəaliyyətinin birgə təsiri nəticəsində formalaşıb. Ərazidə soyuq vadilərdə bükki meşələr, isti tərəflərdə meşəliklər, quru qayalıq sıralarında çalı meşələri, çay kənarlarında isə çinar meşələri tapılır. Təbiət qoruma sahəsinin zonalı bitki birliyi – adından da göründüyü kimi Cserhátın adı ilə əlaqəli – orta dağlıq çəhrayı-qaranlıq meşədir. Təbiət qoruma sahəsinin canlı aləmi yaxınlıqdakı Mátra ilə oxşardır. Meşə sahələrinin böyük vəhşi heyvanları ilə yanaşı burada nadir qorunan məməlilər, sürünənlər, ikiayaqlı balıqlar və quşlar da yaşayır, ondan əlavə onurğasızların çoxlu ailəsi də mövcuddur.

Mədəni dəyərlər

Təbiət qoruma sahəsinin ən önəmli mədəni tarix abidələri möhkəmlənmiş daş dövrü yaşayış yerləri (bronza dövrü torpaq qalaları) və orta əsr qalalarının qalıqlarıdır, məsələn, kerek-bükki sanki qalası, ecsegi Ilonavár, ya da Sámsonháza yanındakı Fejérkő qalası. Təbiət qoruma sahəsi ərazisində təlim yolu və məlumat lövhəsi vasitəsilə sahənin geoloji görməli yerləri tanına bilər: sámsonházai Buda-hegy və daş mədənində, Kozárd sərhədindəki Pogányvári-daş mədənində, mátraszőlősi Függő-daşında, cserhátszentiváni daş mədənlərində və felsőtoldi Kecske-hegy kiçik daş mədənində.

Buda-hegyi geoloji, botanika təbiət yolu (Sámsonháza)

1989-cu ildə yaradılmış, hazırda 6915,5 ha sahəsi olan Kelet-Cserhát Təbiət Qoruma Sahəsində yaradılmış tədris yolu miosenin orta mərhələsinin geoloji formalarını təqdim edir. Gəzinti zamanı buda-hegyi Cserkő-oldalın zəngin bitki aləmi də ziyarətçinin qarşısına çıxır.

Szanda – Vár-dağının geoloji tədris yolu (Szandaváralja)

Központi-Cserhát – və onun içində 529 m hündürlüyündə, ikiqat yamaclı Szanda dağı – hakim vulkanik daş piroxənandezitdir. 3 km uzunluğunda, dövrəvi turistik təbiət yolu 1976-cı ildə qorunmağa alınan 20 hektarlıq Szanda Vár dağı ətrafını əhatə edir.