Sárkányfürdő Cave

Sárkányfürdő-mağarası Cserhát dağlıq bölgəsində, Ecseg kənarında yerləşir. Eroziya mənşəli boşluq mağara deyil, çünki bağlanmış bölməsinə perpendikulyar uzanması 2 metrə çatmır.

Təsvir

Boşluq Qərbi-Cserhátda yerləşən Bézma–Tepke dağ qrupunda, Magas-hegy (392 m yüksək) və Közép-hegy (413 m yüksək) dağlarını ayıran Cserkúti-çayı (başqa adıyla Egres-çayı) vadisində, 5223 nömrəli mağara katastr sahəsindədir. Ecseg kənarında, məskunlaşmadan şimal-şərqə 3 km məsafədə, Cserkúti-çayı vadisində yerləşir. Vadidən keçən avtomobil yolunun çayın digər tərəfinə keçdiyi qazlı sahənin yaxınlığında yerləşir. Ecseg mərkəzindən Zsunyi-çayı vadisi ilə keçən, mavi + işarəli turistik yolla, şimala doğru gedərək yaxınlaşa bilər. Turistik yolda Ribártanya (Szigethi dəyirmanı) qədər getmək lazımdır, sonra turistik yoldan sola (şimal-şərqə) dönərək Cserkúti-vadiyə aparan avtomobil yoluna keçmək lazımdır. Avtomobil yolu Magas-hegy tərəfinin aşağısından başlayır və Ribártanyadan təxminən 2 km məsafədə müvəqqəti çayın digər sahilini, Közép-hegy tərəfinə kəsir. Birbaşa burada, qayalı çay yatağında, təxminən 240 m dəniz səviyyəsindən yuxarıda boşluq yerləşir.

Cserkúti-patak çayının qayalı vadisinin bir meandrusunda, çay vadisinin Közép-hegy tərəfdəki tərəfində boşluq yerləşir. DNy-ə baxan 2,3 m enində və 1,65 m hündürlüyündə boşluq girişi var. Boşluq, içəriyə enən bir nişandan ibarətdir və onun tutucu (yan divarlarını və tavanını təşkil edən) daşları kompakt (lifli) augitandzittir. Aşağı hissəsində daş qırıntılı, gil çöküntüsü var. Müvəqqəti çay vadisi suyu boşluğa yönəldir, sonra fırtınalı su nişandan çıxaraq axın istiqamətində yoluna davam edir. Hal-hazırda da çayın yan tərəfdən erozyonu boşluğu genişləndirir. Boşluğun divarında (kireçli çöküntü forması ilə) su səviyyəsinin izi aydın görünür. Çünki çay (andaizit daşları arasında axsa da) nisbətən yüksək kireç tərkibinə malikdir. Ətrafda ləçəkli kireç daşı ilə örtülmüş sahələr olduğu üçün kireç tərkibi yüksəkdir. Bu kiçik, qatlı, boz kireç formasyonları yalnız divarın müntəzəm olaraq su altına düşən hissəsində yaranıb. Üst tərəfdə örtüksüz, qaranlıq lifli daş andezit müşahidə olunur.

1988-ci ildə ilk dəfə Sárkányfürdő-barlang adlandırılan boşluq ədəbiyyatda yer almışdır.

Kutatástörténet

Alba Regia Barlangkutató Csoportun 1988-ci il il kitabında oxunur ki, Sárkányfürdő-barlang hələ nəşrlərdə yer almamışdır. Ribár Balázs, yerli sakin (Ecseg, Ribártanya, başqa adıyla Szigethi dəyirmanı) rəhbərliyi əsasında Eszterhás Istvánék boşluğu tapıblar, adını da Ribár Balázsdən eşitiblər. Yəni, ətrafdakı insanlar əvvəllər də tanıyırdılar, lakin peşəkar və ya populyar (turizm) yazılarda qeyd olunmayıb. Mağara minimal ölçünü yalnız keçmişdir, çünki uzunluğu 2,05 m-dir. Enliyi oxşardır, hündürlüyü girişdən pilləli şəkildə 80 sm-ə qədər azalır. Fıskə divarında Beraeodes minutus balığı evləri var. Balıq evləri 6–8 mm ölçüdədir. Yer sahəsinin detallı morfoloji müşahidəsi əsasında Alba Regia Barlangkutató Csoport üzvləri müəyyən etdilər ki, mağara müvəqqəti çayın yan erozyonu səbəbindən yaranıb, daha dəqiq desək, bu mağara formalaşmasının son (indiki də davam edən) mərhələsidir. Lakin, mağaranın başqa cür formalaşmış kiçik bir boşluqdan inkişaf etdiyi ehtimalı da istisna edilə bilməz.

Möcüzə, çay yatağının vadisində uzandığı üçün, su axmadığı zaman da nisbətən nəmli qalır, hidrologiya baxımından aktiv dövrdə isə üçdə birindən yarısına qədər su ilə doldurulur. Mağaranın tavanında bir neçə şişə baxıldı, kireçli divara isə çoxlu boş kərpic tikilişi yapışmışdır. Aşağı hissələrdə, mağaranın dibinin daşlarında Stenophylax stellatus kərpicələri Eszterhás István tərəfindən müşahidə edildi. Bu kərpicələr 2–3 sm ölçüdəki daha böyük daş qırıntılarından ibarətdir. Mağarada su olmadıqda, əlavə alət istifadə etmədən kiçik, yerli əhəmiyyətli nişanı görmək mümkündür.

Əl yazısına Sárkányfürdő-möcüzə (Ecseg, Cserkúti-völgy, 240 m tszf.) plan xəritəsi, kəsik xəritəsi və boşluğun giriş bölməsinin planı daxil edilib. Plan xəritəsində mağarada kəsik və giriş bölməsinin yerləşməsi göstərilir. Kəsik xəritəsində mağarada giriş bölməsinin yerləşməsi göstərilir. Giriş bölməsi xəritəsində mağarada kəsikin yerləşməsi müşahidə olunur. Xəritələr 1:50 ölçü nisbətində boşluğu təsvir edir. Xəritə lövhəsində (plan xəritəsindən istifadə üçün) Şərq istiqaməti işarələnib. Xəritə lövhəsində Ecsegdəki boşluqların coğrafi yerləşməsini göstərən bir yer planı var. Yer planında Sárkányfürdő-möcüzənin coğrafi yerləşməsi də göstərilir.

Xəritələri və yerüstü planı Eszterhás István çəkib. Mağaranın xəritələrinin hazırlanması üçün Eszterhás István mağaranı ölçmüşdür. Ölçmə 1988-ci il avqustun 20-də baş vermişdir. İllikdə Sárkányfürdő mağarasını göstərən qara-ağ bir fotoşəkil var. Fotoşəkili Gönczöl Imre çəkib. Əl yazısına daxil edilmiş qara-ağ bir fotoşəkil var ki, onun üzərində mağarada tapılmış Beraeodes minutus yuvaları görünür. Başqa bir qara-ağ fotoşəkildə mağarada tapılmış Stenophylax stellatus yuvaları göstərilib, bunlar daş qırıntılarından tikilib.

Alba Regia Mağara Tədqiqat Qrupu 1989-cu il illiyində bir yerüstü planı təqdim edir ki, bu Cserhát dağının qeyri-karsik mağaralarının və süni boşluqlarının coğrafi yerləşməsini göstərir. (Tərtib edib: Eszterhás István.) Yerüstü plan Sárkányfürdő mağarasının coğrafi yerləşməsini də göstərir. İllikdə Cserhát dağının mağaraları haqqında bir yekun var ki, ona görə Sárkányfürdő mağarası (mağara katastr sahəsi: 5223) Ecseg‑in yeganə mağarasıdır. Siyahıda oxunur ki, dağın andezitində yaranmış 4 mağaradan biri 2 m uzunluqda və 1,5 m hündürlükdədir.