Ezüst-hegy No 2 Cave

Az Ezüst-hegyi 2. sz. barlang Macarıstanın xüsusi qorunmuş mağaraları arasında idi. Duna–Ipoly Milli Parkında yerləşən Pilis dağlıq bölgəsində tapılır. Maraqlısı odur ki, üç dağlıq kireçdaşıda yaranıb. Turist bələdçilərində də təqdim olunur.

Başqa adları

Mağara ədəbiyyatda Ezüsthegyi II. sz. barlang (Kordos 1971), Ezüst-hegyi 2.sz.barlang (Eszterhás 1989), Ezüsthegyi II.sz.barlang (Bertalan 1976), Ezüsthegyi felső barlangok (Leél-Őssy 1958), Ezüst-hegyi felső-barlangok (Szenti, Eszterhás 2001), Szafoklész-barlang (Eszterhás 1993), Szofoklész-barlang (Eszterhás 1989), Szofoklész barlang (Kordos 1971) və Szophoklész-barlang (Kárpát 1989) adları ilə də rast gəlinir. 1981-ci ildə ədəbiyyatda ilk dəfə Ezüst-hegyi 2. sz. barlang kimi adlandırılmışdır. Ezüst-hegyi felső barlang, Ezüst-hegyi 2. sz. barlang və Papp Ferenc-barlangdır.

Təsvir

Pilisborosjenő kənarında, Budakalász yanında, Ezüst-hegy DK-i hissəsində yerləşən tərk edilmiş, böyük daş qazma sahəsinin yuxarı, É-i hissəsində mağaranın girişi yerləşir. Mədən qayalı divarının dibində, dəniz səviyyəsindən 374,8 m yüksəklikdə geniş, 5 m enində, 3 m hündürlüyündə, DK-yə baxan, üfüqi ox istiqamətində, süni xarakterli, bucaqlı, qeyri‑nizamlı formalı giriş var. Girişin yuxarı hissəsində cızıq, qövs işarələri, rəngləmə, mağaranın adı yazılıb. Girişin yanında bir qayaya oyulmuş Papp Ferenc-barlang yazısı var, bu da Papp Ferenc-barlang ilə qarışdırıla bilər.

Piyada, asan torpaqda çatmaq mümkündür. Piyada Budapeştin Csillaghegy HÉV dayanacağından qırmızı şeritli turist yolunda ən asan şəkildə yaxınlaşmaq olar. Bəzi turist xəritələri mağara işarəsi ilə mağaranın girişinin coğrafi mövqeyini göstərir, lakin mağaranın adı xəritələrdə yoxdur.

Az Ezüst-hegyi 2. sz. barlangın yer aldığı daş kəsikdə hələ iki mağara haqqında çox məlumat var, Ezüst-hegyi 1. sz. barlang haqqında, hansı ki məhv olub və Ezüst-hegyi 3. sz. barlang haqqında, hansı ki Papp Ferenc-mağarasıdır. Yuxarı doğru daş kəsik sahəsində qayalıq divara doğru irəliləyərkən, əvvəlcə Ezüst-hegyi 2. sz. barlangın girişini görmək olur, bu giriş daha böyükdür, təxminən 20 metr şimal‑qərb‑cənub‑şərq istiqamətində, daş mədəninin şimal‑qərb küncündə, iki metr daha yüksəkdə yerləşən Papp Ferenc‑mağarası girişindən.

Parçalanmış hárshegyi qumdaşıda tektonik hərəkətlər səbəbindən 12,5 metr üfüqi, 9 metr şaquli ölçülü, 30 metr uzunluqda və 9 metr dərinlikdə mağara yaranıb. Bərkidici daşın əsas daşı kalkardır. Kalkara heç bir keçid çatmır. Divarında tapılan barit kristallarına əsasən, mağaranın budaqlanan, çox mərtəbəli hissəsinin termal su (hévíz) tərəfindən formalaşdığı güman edilir.

Əsasən iki geniş, çökək otaqdandır ibarətdir, bunları dörd metr uzunluğunda, asan dırmaşma ilə keçilə bilən şaquli şaft birləşdirir. Yan yanları kiçikdir və bir neçə metr sonra çökük materialla bağlanır. Mağarada 9 metr dərinliyə enmək mümkündür, burada böyük qumdaşı blokları davam yolu maneə törədir. Məhv olmuş Ezüst-hegyi 1. sz. mağarasından daha uzundur. Mağara dibində, qumdaşının altında kalkar ortaya çıxır. Çökək, döngülü keçidlərin çoxu asan dırmaşma və mağara gəzintisi əsas avadanlığı ilə keçilə bilər. İcazəsiz ziyarət edilə bilər.

Kutatıst tarixçəsi

1958-ci ildə yayımlanan, Leél-Őssy Sándor tərəfindən yazılmış tədqiqatda Ezüsthegyi yuxarı mağaralar təsvir edilir. Təsvirə görə yuxarı eosen bryozial kalkar ləkələri hárshegyi qumdaşının altında, Ezüst-hegydəki mağarada yerləşir. Kevély-hegy qrupundakı mağaralar əsasən termal su mənşəlidir, lakin aralarında karsters (Ürömi‑su çəkmə mağarası) və tektonik mənşəli (ezüst‑hegyi mağaralar) də var. Ezüst-hegy DK‑i sonunda yerləşən yuxarı qumdaşı mədənlərində, təxminən 350‑360 m dəniz səviyyəsindən yuxarıda iki kiçik və dar ölçülü şaft mağara yerləşir. Böyük olanı 10 m uzunluqda və 4 m dərinlikdədir. İki mağara karsters olmayan qumdaşında tam uzunluğunda yaranmadığı üçün yalnız tektonik çatlaq mağaraları ola bilər. İki mağaranın mövcud formalarının yaranmasında, bu yana əlavə olaraq, yamac atəş düzümünün boyunca baş verən sonrakı sürüşmələr və çökmələr də mühüm rol oynayıb. Çəki hərəkətləri səbəbindən iki mağara mürəkkəb çökək labirintə çevrilib, Csörgő‑lyuk kimi. Tədqiqatın əlavə olaraq bir xəritə eskizi verilib, bu Kevély‑hegy qrupunu göstərir. Xəritə eskizində Ezüsthegyi yuxarı mağaraların coğrafi yerləşməsi görünür. Şəkildə və mətnində 7 və 8 nömrələri ilə iki mağara işarələnib.

1958-ci il Karszt- és Barlangkutatási Tájékoztatóda dərc edilmiş bir mağara təqdimatı, Coğrafi Xəbərlərdə nəşr olunan araşdırmaya əsaslanaraq yazılmışdır. 1967-ci ildə işıq görən Pilis yol bələdçisi adlı kitabda Ezüst-hegy cənub‑şərq ucunun yuxarı qumdaşı mədənində bir neçə kiçik çatlaqlı mağara olduğu bildirilmişdir. 1969‑cu ildə Szenthe István universitet təhsil işi yazarkən genişlənən mədən divarlarını ətraflı şəkildə araşdırmışdır. Daşçıxarıcının şimal qütbündə geniş, şaquli bir çatlağa daxil olmuşdur ki, bu mağara Ezüst-hegyi 2‑ci nömrəli mağara adını almışdır. On metr sonra yıxılmış qumdaşı qayaları səbəbindən daha irəli gedə bilməmişdir. 1969‑cu il əl yazısında mağara ətraflı təsvir edilmişdir. Szenthe István mağaranı xəritələşdirmiş, lakin həmin mağara xəritəsi ehtimal ki, itmişdir.

Szpeleológia Barlangkutató Csoport 1970-ci il ilanın detallı təsviri mağara haqqında mövcuddur. Hesabatda oxunur ki, mağaranın dibində budai márga var. Divarları bir çox yerdə 0,5–1 qalınlığında barit III. qabıq örtür. 10 metr uzunluğunda və 4 metr dərinliyində olan mağara iki, bir-birinə perpendikulyar litoklázis boyunca, qırılan hévíz təsiri ilə yaranıb. Qışda qarla doldurulur və yerləşməsi səbəbindən gec bahara qədər buzla örtülüdür.